تجوید فرقان صفحه 79

پس از ایشان اَبان بن تغلب (م 141 ه ق) از شاگردان امام سجاد علیه السلام (1) کتابی در زمینه قراءات تألیف نمود که از آن با عنوان «القراءات» یاد کرده اند.(2)

و سپس به ترتیب مقاتل بن سلیمان (م 150 ه ق)، ابوعمرو بن علاء (م 154 ه ق) و حمزه بن حبیب زیات (م 156 ه ق) و...، و تا زمان ابن مجاهد ابوبکر احمد بن موسی (م.324 ه ق) این ادامه امر داشته و نام کتب اکثر ایشان «القراءات» بوده است.

لازم به ذکر است تا زمان ابن مجاهد که کتاب «القراءات السبعه» را نگاشت به کتاب یحیی بن یعمر در امر قرائت عمل می شد.(3)

و برخی پیشوایان علم قرائت همچون صاحب «النشر» معتبرترین کتب و علماء قراءات را که اقدام به ضبط قرائتهای صحیح نموده اند برشمرده است(4) در این مورد به فصل کتابشناسی علم قرائت و تجوید مراجعه شود.

چگونگی ظهور قرّاء سبعه

از میان قاریان بزرگ مسلمان بعد از عصر تابعین، ابوبکر احمد بن موسی بن عباس بن مجاهد (245-324)، معروف به ابن مجاهد که در نیمه دوم قرن سوم می زیست و دارای شخصیتی ممتاز و بی نظیر در علم قراءات بوده است، نخستین کسی بود که از بین قراءات مختلف و گوناگون(5) که برخی تعداد آن را تا آن زمان به

1- 1. ر.ک : پژوهشی در تاریخ قرآن، ص 311.
2- 2. علوم قرآنی، ص 9، مقدمه ای بر تاریخ قراءات قرآن کریم، ص 41.
3- 3. ر.ک : مقدمه ای بر تاریخ قراءات قرآن کریم، ص 41 به نقل از: مقدمتان فی علوم الْقُرْان، ص 275.
4- 4. ر.ک : النشر فی القراءات العشر، 1/34؛ همان ص 40-45.
5- 5. قبل از «ابن مجاهد» کتب قراءات دیگری نیز نوشته شده بود که دربردارنده ی، 5، 20، 25 قرائت بوده و از جمله قراءات قرّاء سبعه نیز در میان آنها قرار داشته است. [ر.ک : پژوهشی در تاریخ قرآن، ص 350-353]