- تقدیم به پیشگاه: 1
- سخن مترجم 3
- شریف رضی رحمه الله 6
- مقدمه مؤلف 14
- اشاره 19
- ویژگی های امیرمؤمنان حضرت علی علیه السلام 19
- ویژگی های مولای ما، امیر مؤمنان، ابی الحسن علی بن ابی طالب علیه السلام 20
- اشاره 20
- فضیلت زیارت حضرت علیه السلام 21
- شمّه ای از ادله بر تعیین قطعی امیر مؤمنان علیه السلام 22
- اشعار 23
- بخشی از آثار و نشانه های امامت حضرت علی علیه السلام 29
- اشاره 29
- مرد خارجی که سگی سیاه شد 30
- امیر مؤمنان علیه السلام در کربلا 32
- تبسّم علی علیه السلام 33
- امیرمؤمنان علیه السلام و پرداخت بدهی پیامبر خدا صلی الله علیه و آله 36
- اسلام آوردن راهب 37
- صدمین نفر 41
- پرچم دارِ معاویه 41
- روایت میثم تمّار رضی الله عنه 42
- سفارش پیامبر 44
- مسند قضاوت 45
- باز گرداندن خورشید 45
- هدیه خداوند 47
- علی علیه السلام در بستر پیامبر خدا صلی الله علیه و آله 48
- طغیان آب فرات 48
- لرزش زمین 48
- نشان دادن پیامبر خدا صلی الله علیه و آله 49
- در جنگ نهروان 50
- اجازه برای عمره 53
- فرزند تو، حسین علیه السلام را می کشد 54
- هنگام شهادت 55
- حکایت های ویژه 57
- اشاره 57
- مژده تولّد جانشین پیامبر صلی الله علیه و آله 58
- نیکوکارترین مردم نزد پیامبر خدا صلی الله علیه و آله 59
- راز گویی خدا با علی علیه السلام 61
- امیر مؤمنان 62
- نام پدران امیر مؤمنان علیه السلام 63
- پارسایی امیر مؤمنان علیه السلام 64
- اشک معاویه 65
- وارثان زمین 65
- علی علیه السلام در دل مؤمنان 67
- در برابر صاحب عرش 67
- ماجرای نماز ابوبکر 69
- با سران کفر بجنگید 73
- شایسته تر برای خلافت 76
- ادای بدهی پیامبر خدا صلی الله علیه و آله 77
- اهمیّت بیت المال 78
- غذای یک شب 80
- سخنرانی امام حسن علیه السلام پس از شهادت امیرمؤمنان علیه السلام 80
- خرید پیراهن 81
- قضاوت هاو جواب مسائل 82
- اشاره 82
- نخستین داوری پس از پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم 84
- کیفر مرد انصاری 85
- اگر علی نبود، عمر هلاک می شد 86
- حل مشکل 89
- کسی که بترساند، معذور است 90
- شناسایی غلام 90
- چگونگی قطع دست 90
- سخن گفتن خدا با بندگان 91
- مکانِ خدا 92
- داناترین یاران محمد صلی الله علیه و آله 93
- سؤال های ابن کواء از امیر مؤمنان علیه السلام 93
- فاصله میان مشرق و مغرب 93
- پرسش های اسقف نجران 95
- بخشی از سخن علی علیه السلام به مرد شامی 98
- سخنان کوتاه امیر مؤمنان علی علیه السلام 99
- اشاره 99
- حکمت گُم شده مؤمن 100
- خانه حکمت 100
- پنج سفارش ارزشمند 101
- زیاده روی در ستایش 101
- ماندگاری 102
- کلمه نمی دانم 102
- ارزش هر انسان 102
- تدبیر سالمند 102
- در توضیح انا للَّه وانا الیه راجعون 103
- شیوه دریافت روایت 103
- خواب با یقین 103
- سودمندترین سخن 104
- در برابر ستایش افراد 104
- سه ویژگی برآورده شدن نیازها 105
- آخر الزمان 105
- امروز، روز کار 106
- پیراهن کهنه و فروتنی دل 106
- دوست داران آخرت 107
- قامَ فی مِثلِ هذِهِ 107
- دو دشمن متفاوت 107
- رحمت پروردگار 108
- شگفتی های دل 109
- نادانی دانشمند 109
- فرجام ترک دین برای دنیا 109
- اهل بیت علیهم السلام 110
- وفا همراه راست گویی 111
- برای کوچ، آماده شوید 111
- کار در دنیا 112
- مظلومیت علی علیه السلام پس از پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم 113
- فاصله میان دو عمل 113
- اندرز دهنده ها 114
- فرمانبری خدا 115
- زیاده مال و زیاده سخن 115
- پرهیز از زنان بد 116
- پس از جنگ جمل 116
- اشاره 117
- غیرت مرد و زن 117
- اسلام و ایمان 117
- تعریف اسلام 117
- ویژگی های بخیل و متکبر 118
- نتیجه کوتاهی در کار 119
- دنیا مثل مار است 119
- ابتدا و انتهای سرما 120
- بزرگی آفریدگار 120
- سرکشی، پیمان شکنی وحیله 120
- تقوا بهترین توشه 121
- دنیا بازار سودای آخرت 121
- دوست داشتن دنیا 123
- دارایی و فرزندان 123
- خانه گذار 124
- دوستی حقیقی 124
- ندای فرشته 124
- دعا، توبه، استغفار و شُکر 125
- اندازه کمک 126
- میانه روی 126
- جهاد زن 126
- جایگزینی 126
- اندوه 127
- دوستی 127
- صبر 127
- نماز و روزه واقعی 127
- کمی عیال 127
- دعا و دفع بلا 128
- پرهیز از ربا 128
- سفارش به کمیل 129
- منزلت آدمی 132
- زبان 132
- پیروزی شکیبا 133
- پسندیدن کار 133
- صبر تلخ 133
- آنچه از دست رود 133
- درخواست های متفاوت 134
- دو گناه برای هر باطل 134
- شروع کننده ستم 134
- در حق تردید نکرده ام 134
- به من دروغ گفته نشد 134
- عهد و پیمان 135
- فرمانبری 135
- کوچ 135
- ایستادن در برابر حق 135
- اطمینان 135
- بصیرت و هدایت 136
- اشاره 137
- پنهان کردن راز 137
- شیوه سرزنش 137
- خود رأیی 137
- ویژگی فرمانروایی 137
- در جایگاه تهمت 137
- پند به یاران 138
- ادای حق 138
- نافرمانی آفریدگار 138
- روزهایم را تباه کردند 139
- صاحب چشم 140
- عمر کوتاه دنیا 140
- غرور 140
- فرصت ها 140
- نظرهای گوناگون 141
- گناه نکردن 141
- یک وعده خوراک 141
- دشمن نادانی 141
- دور کردن بدی 142
- بازداشتن خطا کار 142
- وسیله ریاست 142
- ترس از کار 142
- لجاجت 142
- طمع 143
- بی تابی 143
- اشاره 143
- خلافت 143
- کوتاهی در کار 143
- شکیبایی 143
- کیمیای حکمت 144
- قیامت 146
- گفتار جاهلانه 146
- خزینه داری دیگران 146
- میل دل 147
- هوشیاری 147
- هنگامه خشم 147
- اشاره 147
- زباله 148
- صرف دارایی 148
- خستگی دل 148
- سوء استفاده از سخن حق 149
- فرار از هدایت 149
- چهره های هنگام بدی 150
- طبقات پست 150
- سپر محکم 151
- شراکت 152
- ستایش کوفه 152
- حق و باطل 152
- شباهت افراد به زمان 153
- سازش 153
- یاد خدا و مرگ 154
- دل مشغولی روزی 154
- کار خیر 154
- ظرف دانش 155
- نتیجه حِلم 155
- سفارش به امام مجتبی علیه السلام 155
- جامه بردباری 155
- دنیا 161
- محاسبه نفس 162
- افزوده ها 163
- اشاره 163
- بخشی از عهدنامه مالک اشتر 164
- استقرار دین 169
- چشم 169
- روزگار گزنده 169
- گزافه گو و اتهام زننده 170
- دعا برای باران 171
- توحید و عدل 171
- سخن جاهلانه 171
- عدالت، و پرهیز از ستم 172
- زینت در مصیبت 172
- وظیفه دانشمندان 173
- سخت ترین گناهان 173
- جدایی از برادر مؤمن 174
- بدترین برادران 174
- منابع: 174
سه ویژگی برآورده شدن نیازها
می فرمود:
لا یَستَقیمُ قَضاءُ الحَوائجِ إلّا بِثَلاثٍ: بِاسْتِصْغارِها لِتعْظم وَبِاسْتِکْتامِها لتُنسی
وَبِتَعجیلِها لَتَهْنَأ؛(1)
برآورده کردن نیازها جز با سه چیز درست نمی شود: به کوچک شمردن آن ها تا بزرگ شود و به پنهان کردن آن ها تا [نزد خود شخص] فراموش شود و به سرعت در انجامشان تا [نزد صاحب حاجت] دل پذیرشود.
آخر الزمان
و فرمود علیه السلام:
یَأتی عَلَی النَّاسِ زَمانٌ لا یُقرَّبُ فیهِ إلّا الماحِلُ وَلا یُظَرّفُ فیهِ إلّا الفاجِرُ ولا
یُضعَّفُ فیهِ إلّا المُنْصِفُ یعُدّونَ الصَّدَقهَ غُرْماً وِصِلَهالرَّحِمِ مَنّاً والْعِبادَهَ
إستِطالَه عَلَی النّاسِ فَعِنْدَ ذلکَ یَکُونُ السُّلطانُ بِمَشوَرَهِ الإماءِ وَإمارَهِ
الصِّبیانِ؛(2)
بر مردم زمانی می آید که در آن، جز سخن چین، مقرّب نمی شود؛ و جز بدکار، باهوش [شمرده] نمی شود و جز شخص باانصاف ضعیف [شمرده] نمی شود.
صدقه در راه خدا را زیان، و صله رحم را منّت و عبادت را بزرگی بر مردم به حساب می آورند. در این هنگام، فرمان روایی، با مشورت کنیزان و حکم رانی کودکان است.
1- 1. نهج البلاغه، فیض الاسلام، 1131 ، ح 97.
2- 2. همان، 1132 ، ح 98.