- تقدیم به پیشگاه: 1
- سخن مترجم 3
- شریف رضی رحمه الله 6
- مقدمه مؤلف 14
- اشاره 19
- ویژگی های امیرمؤمنان حضرت علی علیه السلام 19
- ویژگی های مولای ما، امیر مؤمنان، ابی الحسن علی بن ابی طالب علیه السلام 20
- اشاره 20
- فضیلت زیارت حضرت علیه السلام 21
- شمّه ای از ادله بر تعیین قطعی امیر مؤمنان علیه السلام 22
- اشعار 23
- بخشی از آثار و نشانه های امامت حضرت علی علیه السلام 29
- اشاره 29
- مرد خارجی که سگی سیاه شد 30
- امیر مؤمنان علیه السلام در کربلا 32
- تبسّم علی علیه السلام 33
- امیرمؤمنان علیه السلام و پرداخت بدهی پیامبر خدا صلی الله علیه و آله 36
- اسلام آوردن راهب 37
- صدمین نفر 41
- پرچم دارِ معاویه 41
- روایت میثم تمّار رضی الله عنه 42
- سفارش پیامبر 44
- مسند قضاوت 45
- باز گرداندن خورشید 45
- هدیه خداوند 47
- علی علیه السلام در بستر پیامبر خدا صلی الله علیه و آله 48
- طغیان آب فرات 48
- لرزش زمین 48
- نشان دادن پیامبر خدا صلی الله علیه و آله 49
- در جنگ نهروان 50
- اجازه برای عمره 53
- فرزند تو، حسین علیه السلام را می کشد 54
- هنگام شهادت 55
- حکایت های ویژه 57
- اشاره 57
- مژده تولّد جانشین پیامبر صلی الله علیه و آله 58
- نیکوکارترین مردم نزد پیامبر خدا صلی الله علیه و آله 59
- راز گویی خدا با علی علیه السلام 61
- امیر مؤمنان 62
- نام پدران امیر مؤمنان علیه السلام 63
- پارسایی امیر مؤمنان علیه السلام 64
- اشک معاویه 65
- وارثان زمین 65
- در برابر صاحب عرش 67
- علی علیه السلام در دل مؤمنان 67
- ماجرای نماز ابوبکر 69
- با سران کفر بجنگید 73
- شایسته تر برای خلافت 76
- ادای بدهی پیامبر خدا صلی الله علیه و آله 77
- اهمیّت بیت المال 78
- غذای یک شب 80
- سخنرانی امام حسن علیه السلام پس از شهادت امیرمؤمنان علیه السلام 80
- خرید پیراهن 81
- اشاره 82
- قضاوت هاو جواب مسائل 82
- نخستین داوری پس از پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم 84
- کیفر مرد انصاری 85
- اگر علی نبود، عمر هلاک می شد 86
- حل مشکل 89
- کسی که بترساند، معذور است 90
- شناسایی غلام 90
- چگونگی قطع دست 90
- سخن گفتن خدا با بندگان 91
- مکانِ خدا 92
- فاصله میان مشرق و مغرب 93
- سؤال های ابن کواء از امیر مؤمنان علیه السلام 93
- داناترین یاران محمد صلی الله علیه و آله 93
- پرسش های اسقف نجران 95
- بخشی از سخن علی علیه السلام به مرد شامی 98
- سخنان کوتاه امیر مؤمنان علی علیه السلام 99
- اشاره 99
- خانه حکمت 100
- حکمت گُم شده مؤمن 100
- پنج سفارش ارزشمند 101
- زیاده روی در ستایش 101
- کلمه نمی دانم 102
- ماندگاری 102
- ارزش هر انسان 102
- تدبیر سالمند 102
- در توضیح انا للَّه وانا الیه راجعون 103
- شیوه دریافت روایت 103
- خواب با یقین 103
- سودمندترین سخن 104
- در برابر ستایش افراد 104
- سه ویژگی برآورده شدن نیازها 105
- آخر الزمان 105
- امروز، روز کار 106
- پیراهن کهنه و فروتنی دل 106
- دوست داران آخرت 107
- قامَ فی مِثلِ هذِهِ 107
- دو دشمن متفاوت 107
- رحمت پروردگار 108
- شگفتی های دل 109
- نادانی دانشمند 109
- فرجام ترک دین برای دنیا 109
- اهل بیت علیهم السلام 110
- وفا همراه راست گویی 111
- برای کوچ، آماده شوید 111
- کار در دنیا 112
- مظلومیت علی علیه السلام پس از پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم 113
- فاصله میان دو عمل 113
- اندرز دهنده ها 114
- زیاده مال و زیاده سخن 115
- فرمانبری خدا 115
- پرهیز از زنان بد 116
- پس از جنگ جمل 116
- اشاره 117
- غیرت مرد و زن 117
- اسلام و ایمان 117
- تعریف اسلام 117
- ویژگی های بخیل و متکبر 118
- نتیجه کوتاهی در کار 119
- دنیا مثل مار است 119
- سرکشی، پیمان شکنی وحیله 120
- ابتدا و انتهای سرما 120
- بزرگی آفریدگار 120
- دنیا بازار سودای آخرت 121
- تقوا بهترین توشه 121
- دوست داشتن دنیا 123
- دارایی و فرزندان 123
- خانه گذار 124
- دوستی حقیقی 124
- ندای فرشته 124
- دعا، توبه، استغفار و شُکر 125
- میانه روی 126
- اندازه کمک 126
- جهاد زن 126
- جایگزینی 126
- اندوه 127
- نماز و روزه واقعی 127
- دوستی 127
- صبر 127
- کمی عیال 127
- پرهیز از ربا 128
- دعا و دفع بلا 128
- سفارش به کمیل 129
- منزلت آدمی 132
- زبان 132
- آنچه از دست رود 133
- پیروزی شکیبا 133
- صبر تلخ 133
- پسندیدن کار 133
- شروع کننده ستم 134
- دو گناه برای هر باطل 134
- درخواست های متفاوت 134
- در حق تردید نکرده ام 134
- به من دروغ گفته نشد 134
- عهد و پیمان 135
- اطمینان 135
- ایستادن در برابر حق 135
- کوچ 135
- فرمانبری 135
- بصیرت و هدایت 136
- اشاره 137
- پنهان کردن راز 137
- شیوه سرزنش 137
- خود رأیی 137
- ویژگی فرمانروایی 137
- در جایگاه تهمت 137
- پند به یاران 138
- نافرمانی آفریدگار 138
- ادای حق 138
- روزهایم را تباه کردند 139
- عمر کوتاه دنیا 140
- صاحب چشم 140
- غرور 140
- فرصت ها 140
- گناه نکردن 141
- نظرهای گوناگون 141
- یک وعده خوراک 141
- دشمن نادانی 141
- وسیله ریاست 142
- بازداشتن خطا کار 142
- دور کردن بدی 142
- ترس از کار 142
- لجاجت 142
- طمع 143
- بی تابی 143
- شکیبایی 143
- اشاره 143
- خلافت 143
- کوتاهی در کار 143
- کیمیای حکمت 144
- گفتار جاهلانه 146
- خزینه داری دیگران 146
- قیامت 146
- میل دل 147
- هوشیاری 147
- هنگامه خشم 147
- اشاره 147
- صرف دارایی 148
- خستگی دل 148
- زباله 148
- سوء استفاده از سخن حق 149
- فرار از هدایت 149
- چهره های هنگام بدی 150
- طبقات پست 150
- سپر محکم 151
- شراکت 152
- ستایش کوفه 152
- حق و باطل 152
- شباهت افراد به زمان 153
- سازش 153
- یاد خدا و مرگ 154
- کار خیر 154
- دل مشغولی روزی 154
- نتیجه حِلم 155
- جامه بردباری 155
- سفارش به امام مجتبی علیه السلام 155
- ظرف دانش 155
- دنیا 161
- محاسبه نفس 162
- افزوده ها 163
- اشاره 163
- بخشی از عهدنامه مالک اشتر 164
- روزگار گزنده 169
- استقرار دین 169
- چشم 169
- گزافه گو و اتهام زننده 170
- دعا برای باران 171
- توحید و عدل 171
- سخن جاهلانه 171
- زینت در مصیبت 172
- عدالت، و پرهیز از ستم 172
- وظیفه دانشمندان 173
- سخت ترین گناهان 173
- جدایی از برادر مؤمن 174
- بدترین برادران 174
- منابع: 174
عَلی أَوْلِیائهِ، أوْ مُنقاداً لِحَمَلَهِ الحَقِّ لا بَصیرَهَ لَهُ فی إغیائِهِ، یَنقَدِحُ الشَّکُّ فی
قَلْبِهِ لِأوَّلِ عارِضٍ مِن شُبهَهٍ؛ ألا لاذا وَلاذاکَ اوْ مَنْهُوماً باللَّذَهِ سَلسَ القِیادِ
لِلشَّهوَهِ أوْ مُغرماً بِالجَمعِ وَ الإدِّخارِ، لَیْسا مِنْ رُعاهِ الدّینِ فی شَی ءٍ، أقرَبُ
شَبَهاً بِهما الأَنعامُ السَّائِمَه. کذلِکَ یَمُوتُ العِلمُ بِمَوْتِ حامِلیهِ. أَللّهُمَّ بَلی،
لاتَخْلُو الأرْضُ مِنْ قائِم لِلّهِ بِحُجَّهٍ إمَّا ظَاهِراً مَشْهُوداً أوْ خافِیاً مَغْمُوراً
لِئَلّا تَبْطُلَ حُجَجُ اللّهِ وَبَیِّناتُهُ، وَکَمْ ذا، وَأینَ أُولئِکَ، أُولئِکَ وَاللّهِ الأَقَلُّونَ
عَدَداً وَالأعْظَمُونَ قَدْراً. بِهِم یَحفَظُ اللّهُ حُجَجَهُ وَبَیِّناتهُ حَتَّی یُودِعُوها
نُظرائهُم ویَزرَعُوها فی قُلُوبِ أشْباهِهِم. هَجَمَ بِهِم العِلمُ عَلی حَقیقَهِ البَصیرَهِ
وَباشَرُوا رُوحَ الیَقینِ وَاستَلانُوا ما استَوعَرَ المُترَفُونَ وأنِسُوا ما استَوحَشَ
منْهُ الجاهِلُونَ وَصَحِبُوا الدُّنیا بأبْدانٍ أرْواحُها مُعَلَّقَهٌ بِالَمحَلِّ الأَعلی.
اولئِک خُلَفاءُ اللّهِ فی أرْضِهِ وَالدُّعاهُ إلی دینِهِ. آهْ آهْ شَوْقاً إلی رُؤْیَتِهِم.
إنصَرِفْ إذا شِئْتَ؛(1)
ای کمیل بن زیاد! این دل ها ظروفی است که بهترین آن ها در برگیرنده ترین آن ها است. آن چه را برای تو می گویم، از من به خاطر بسپار. مردم سه دسته اند:
عالم ربّانی و دانشجوی راه نجات و توده سر در گم (/ مگس صفت)، پیروان هر فریاد زننده که با هر بادی متمایل می شوند. از نور علم روشنایی نگرفته و به پایه مطمئنی پناه نبرده اند. ای کمیل بن زیاد! دانش، بهتر از مال است. دانش تو را نگاه می دارد، حال آن که مال راتو پاس می داری. هزینه از دارایی می کاهد؛ در حالی که علم با بخشش، زیاد می شود. ای کمیل بن زیاد! دانستن علم، وامی است
1- 1. نهج البلاغه، فیض الاسلام، 1154 ، ح 139 و بحارالانوار، ج 1 ، ص 189 به نقل از خصال، امالی مفید و تحف العقول .