- تقدیم به پیشگاه: 1
- سخن مترجم 3
- شریف رضی رحمه الله 6
- مقدمه مؤلف 14
- اشاره 19
- ویژگی های امیرمؤمنان حضرت علی علیه السلام 19
- ویژگی های مولای ما، امیر مؤمنان، ابی الحسن علی بن ابی طالب علیه السلام 20
- اشاره 20
- فضیلت زیارت حضرت علیه السلام 21
- شمّه ای از ادله بر تعیین قطعی امیر مؤمنان علیه السلام 22
- اشعار 23
- اشاره 29
- بخشی از آثار و نشانه های امامت حضرت علی علیه السلام 29
- مرد خارجی که سگی سیاه شد 30
- امیر مؤمنان علیه السلام در کربلا 32
- تبسّم علی علیه السلام 33
- امیرمؤمنان علیه السلام و پرداخت بدهی پیامبر خدا صلی الله علیه و آله 36
- اسلام آوردن راهب 37
- پرچم دارِ معاویه 41
- صدمین نفر 41
- روایت میثم تمّار رضی الله عنه 42
- سفارش پیامبر 44
- مسند قضاوت 45
- باز گرداندن خورشید 45
- هدیه خداوند 47
- علی علیه السلام در بستر پیامبر خدا صلی الله علیه و آله 48
- لرزش زمین 48
- طغیان آب فرات 48
- نشان دادن پیامبر خدا صلی الله علیه و آله 49
- در جنگ نهروان 50
- اجازه برای عمره 53
- فرزند تو، حسین علیه السلام را می کشد 54
- هنگام شهادت 55
- حکایت های ویژه 57
- اشاره 57
- مژده تولّد جانشین پیامبر صلی الله علیه و آله 58
- نیکوکارترین مردم نزد پیامبر خدا صلی الله علیه و آله 59
- راز گویی خدا با علی علیه السلام 61
- امیر مؤمنان 62
- نام پدران امیر مؤمنان علیه السلام 63
- پارسایی امیر مؤمنان علیه السلام 64
- اشک معاویه 65
- وارثان زمین 65
- علی علیه السلام در دل مؤمنان 67
- در برابر صاحب عرش 67
- ماجرای نماز ابوبکر 69
- با سران کفر بجنگید 73
- شایسته تر برای خلافت 76
- ادای بدهی پیامبر خدا صلی الله علیه و آله 77
- اهمیّت بیت المال 78
- سخنرانی امام حسن علیه السلام پس از شهادت امیرمؤمنان علیه السلام 80
- غذای یک شب 80
- خرید پیراهن 81
- قضاوت هاو جواب مسائل 82
- اشاره 82
- نخستین داوری پس از پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم 84
- کیفر مرد انصاری 85
- اگر علی نبود، عمر هلاک می شد 86
- حل مشکل 89
- کسی که بترساند، معذور است 90
- شناسایی غلام 90
- چگونگی قطع دست 90
- سخن گفتن خدا با بندگان 91
- مکانِ خدا 92
- داناترین یاران محمد صلی الله علیه و آله 93
- فاصله میان مشرق و مغرب 93
- سؤال های ابن کواء از امیر مؤمنان علیه السلام 93
- پرسش های اسقف نجران 95
- بخشی از سخن علی علیه السلام به مرد شامی 98
- اشاره 99
- سخنان کوتاه امیر مؤمنان علی علیه السلام 99
- خانه حکمت 100
- حکمت گُم شده مؤمن 100
- پنج سفارش ارزشمند 101
- زیاده روی در ستایش 101
- کلمه نمی دانم 102
- ارزش هر انسان 102
- ماندگاری 102
- تدبیر سالمند 102
- در توضیح انا للَّه وانا الیه راجعون 103
- شیوه دریافت روایت 103
- خواب با یقین 103
- سودمندترین سخن 104
- در برابر ستایش افراد 104
- سه ویژگی برآورده شدن نیازها 105
- آخر الزمان 105
- امروز، روز کار 106
- پیراهن کهنه و فروتنی دل 106
- دو دشمن متفاوت 107
- قامَ فی مِثلِ هذِهِ 107
- دوست داران آخرت 107
- رحمت پروردگار 108
- شگفتی های دل 109
- فرجام ترک دین برای دنیا 109
- نادانی دانشمند 109
- اهل بیت علیهم السلام 110
- برای کوچ، آماده شوید 111
- وفا همراه راست گویی 111
- کار در دنیا 112
- مظلومیت علی علیه السلام پس از پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم 113
- فاصله میان دو عمل 113
- اندرز دهنده ها 114
- زیاده مال و زیاده سخن 115
- فرمانبری خدا 115
- پرهیز از زنان بد 116
- پس از جنگ جمل 116
- اشاره 117
- غیرت مرد و زن 117
- تعریف اسلام 117
- اسلام و ایمان 117
- ویژگی های بخیل و متکبر 118
- نتیجه کوتاهی در کار 119
- دنیا مثل مار است 119
- سرکشی، پیمان شکنی وحیله 120
- ابتدا و انتهای سرما 120
- بزرگی آفریدگار 120
- دنیا بازار سودای آخرت 121
- تقوا بهترین توشه 121
- دارایی و فرزندان 123
- دوست داشتن دنیا 123
- دوستی حقیقی 124
- خانه گذار 124
- ندای فرشته 124
- دعا، توبه، استغفار و شُکر 125
- اندازه کمک 126
- میانه روی 126
- جایگزینی 126
- جهاد زن 126
- اندوه 127
- دوستی 127
- صبر 127
- نماز و روزه واقعی 127
- کمی عیال 127
- پرهیز از ربا 128
- دعا و دفع بلا 128
- سفارش به کمیل 129
- زبان 132
- منزلت آدمی 132
- صبر تلخ 133
- آنچه از دست رود 133
- پسندیدن کار 133
- پیروزی شکیبا 133
- شروع کننده ستم 134
- دو گناه برای هر باطل 134
- درخواست های متفاوت 134
- در حق تردید نکرده ام 134
- به من دروغ گفته نشد 134
- فرمانبری 135
- عهد و پیمان 135
- کوچ 135
- ایستادن در برابر حق 135
- اطمینان 135
- بصیرت و هدایت 136
- اشاره 137
- پنهان کردن راز 137
- شیوه سرزنش 137
- خود رأیی 137
- در جایگاه تهمت 137
- ویژگی فرمانروایی 137
- پند به یاران 138
- نافرمانی آفریدگار 138
- ادای حق 138
- روزهایم را تباه کردند 139
- صاحب چشم 140
- غرور 140
- فرصت ها 140
- عمر کوتاه دنیا 140
- یک وعده خوراک 141
- نظرهای گوناگون 141
- گناه نکردن 141
- دشمن نادانی 141
- بازداشتن خطا کار 142
- وسیله ریاست 142
- دور کردن بدی 142
- لجاجت 142
- ترس از کار 142
- شکیبایی 143
- کوتاهی در کار 143
- طمع 143
- خلافت 143
- اشاره 143
- بی تابی 143
- کیمیای حکمت 144
- قیامت 146
- گفتار جاهلانه 146
- خزینه داری دیگران 146
- هنگامه خشم 147
- اشاره 147
- میل دل 147
- هوشیاری 147
- خستگی دل 148
- زباله 148
- صرف دارایی 148
- فرار از هدایت 149
- سوء استفاده از سخن حق 149
- چهره های هنگام بدی 150
- طبقات پست 150
- سپر محکم 151
- شراکت 152
- ستایش کوفه 152
- حق و باطل 152
- شباهت افراد به زمان 153
- سازش 153
- یاد خدا و مرگ 154
- کار خیر 154
- دل مشغولی روزی 154
- نتیجه حِلم 155
- ظرف دانش 155
- جامه بردباری 155
- سفارش به امام مجتبی علیه السلام 155
- دنیا 161
- محاسبه نفس 162
- افزوده ها 163
- اشاره 163
- بخشی از عهدنامه مالک اشتر 164
- روزگار گزنده 169
- استقرار دین 169
- چشم 169
- گزافه گو و اتهام زننده 170
- توحید و عدل 171
- سخن جاهلانه 171
- دعا برای باران 171
- زینت در مصیبت 172
- عدالت، و پرهیز از ستم 172
- وظیفه دانشمندان 173
- سخت ترین گناهان 173
- جدایی از برادر مؤمن 174
- بدترین برادران 174
- منابع: 174
چشم
[وفرمود علیه السلام:
العَینُ وِکاءُ السّهِ؛(1)
چشم، بَند نشیمن گاه است
و این از استعارات شگفت است. گویا حضرت علیه السلام نشیمن گاه را به ظرف] و چشم را به بند آن ظرف که درش را می بندد، تشبیه نموده که وقتی بند باز شود، ظرف به حال خود نمی ماند (محتوایش خالی می شود).
روشن تر ومشهورتر آن است که این سخن، فرمایش پیامبر صلی الله علیه و آله است و عدّه ای آن را از امیرمؤمنان علیه السلام روایت کرده اند و این را مبرّد در کتاب المقتضب در بخش «اللفظّ بالحروف» ذکر کرده است و ما بر این استعاره در کتابمان به نام المجازات و الآثار النبویه سخن گفته ایم.
استقرار دین
در سخنی علی علیه السلام فرمود:
وَ وَلِیَهُم والٍ فأقامَ وَاستَقامَ حَتَّی ضَربَ الدّین بِجِرانهِ؛(2)
حاکمی سرپرست آنان شد؛ پس [خلافت] را به پا داشت و استقامت کرد تا دین استقرار یافت.
روزگار گزنده
یَأتی عَلی النّاسِ زَمانٌ عَضوضٌ. یَعَضُّ المُوسِرُفیهِ عَلی مافی یَدَیْه، وَلَمْ
1- 1. نهج البلاغه، فیض الاسلام، 1299 ، ح 458 ..
2- 2. همان، 1300 ، ح 459 ..