فروغ آفتاب صفحه 194

آغاز انحراف مسلمانان را در این زمینه می توان هماهنگ با فتوحات بزرگ مسلمانان دانست. پس از آن که دروازه های کشورهای بزرگ چون ایران و روم به روی مسلمانان باز و سیل ذخائر و اموال به سوی مدینه جاری شد نیاز به تأسیس مرکزی برای حفظ این اموال و مصرف آن مطرح گردید و به تأسیس دیوان مالی منجر شد. این سرآغاز تحوّلی در رفتار و اخلاق مسلمانان گردید.

مؤلف کتاب تجارب السَلف در این رابطه چنین می نویسد:

جنگ مسلمانان در مبدأ اسلام با مخالفان از برای دین بود نه از بهر دینار، و مسلمانان همه لشگری بودند و هیچ کس خود را بزرگ نمی دانست و پیغمبر صلی الله علیه و آله وسلم به دار بقا رفت و از بهر لشگر چیزی معین نفرمود و در عهد ابوبکر همچنین بود و اگر غنیمتی حاصل می شد، بر یکدیگر بر موجب شریعت قسمت می کردند. اما چون سال پانزدهم از هجرت در آمد و خلیفه عمر بود و فتوح متواتر شد و ذخایر و گنج های اکاسره به خدمت او آوردند و امداد غنائم از صامت و ناطق منقطع نمی گشت می خواستند که آن اموال را همه بر لشگر اسلام قسمت کنند و ضبط آن مشکل بود. اتفاقا یکی از بزرگان فرس را به اسیری به مدینه آورده بودند و مسلمان شده بود و آن جا ساکن گشته چون حیرت عمر در تقسیم اموال مشاهده کرد