تعامل قرآن و علوم صفحه 59

دنبال می کرده اند.

1. برخی افراد در پی فهم بهتر قرآن بوسیله علوم تجربی بوده اند، و حتی شرایط و ضوابط تفسیر علمی را روشن کرده اند و تلاش نموده اند از افراط و تفریط دوری کنند. هم چون دکتر پاک نژاد در کتاب اولین دانشگاه و آخرین پیامبر و محمدعلی رضایی اصفهانی در تفسیر علمی قرآن.

2. گروهی در پی اثبات اعجاز علمی قرآن بوده اند. برای مثال در مورد زوجیت عام و زوجیت گیاهان ادعای اعجاز علمی کرده اند. (1) از جمله این افراد مصطفی صادق رافعی (م 1938 م) در کتاب اعجاز «القرآن و البلاغه النبویه» و نگارنده در «پژوهشی در اعجاز علمی قرآن» بوده اند. (2)

3. گروهی در پی نشان دادن اهمیّت علم در نظر اسلام بوده اند.

از جمله این افراد طنطاوی و سیدهبه الدین شهرستانی بوده اند که مطالب آنان گذشت.

4. کسانی که تلاش کردند علوم مختلف را از قرآن استخراج کنند، از جمله این افراد: غزالی، المرسی، زرکشی، سیوطی، طنطاوی. (3)

دلیل عمده اکثر این افراد آن بوده که همه علوم در قرآن وجود دارد. پس می توان با دقت در آیات و با روش های خاص و با کمک علوم، آن ها را از آیات استخراج کرد.

5. افرادی که نظریه های ظنّی علوم را بر آیات قرآن تطبیق کرده اند. از جمله این افراد می توان از: فخر رازی (در مورد استفاده سکون زمین از آیه 22 بقره) علّامه مجلسی، ملاصدرا شیرازی، سید عبدالرحمن کواکبی، و عبد الرزاق نوفل نام برد. (4)

1- (1) . کلام ایشان در تعریف تفسیر علمی گذشت. (ر.ک: المیزان ، ج 1 ، ص 7)
2- (2) . ما در کتاب «پژوهشی در اعجاز علمی قرآن » (انتشارات کتاب مبین ، 1380 ش) که در دو مجلد چاپ شد ادّعاهای اعجاز علمی را در حدود 300 آیه ی قرآن را مورد بررسی قرار دادیم و شش مورد را پذیرفتیم و بقیه را رد کردیم.
3- (3) . مثال ها و نمونه های آنان گذشت.
4- (4) . نمونه های مطالب این افراد گذشت.