اعجاز قرآن و مصونیت از تحریف صفحه 10

دیگر دانشمندان قرن سوم، محمد بن عمر بن سعید باهلی (م 300 ق.) است که کتاب اعجاز قرآن را فراهم آورد.

در قرن چهارم، بحث اعجاز قرآن، توسعه بیشتری یافت و [کسانی هم چون] محمد بن یزید واسطی (م 306 ق.) کتاب اعجاز القرآن فی نظمه و تألیفه و علی بن عیسی رمانی (م 384 ق.) از متکلمان اعتزالی، کتاب النکت فی اعجاز القرآن را نوشتند و احمد بن ابراهیم خطابی (م 388 ق.) نیز رساله ای کوچک با عنوان بیان اعجاز القرآن فراهم نمود و اعجاز «قرآن» را در آن نمایان ساخت.

در قرن پنجم، ابوبکر محمد بن طیب باقلانی (م 403 ق.) کتاب اعجاز القرآن را نوشت و در آن به بررسی اعجاز قرآن پرداخت. سپس قاضی عبدالجبّار (م 415 ق.) در مجلد شانزدهم کتاب المغنی فی أبواب التوحید و العدل، به بحث اعجاز «قرآن» پرداخت. [کسانی نظیر] ابن سراقه (م 420 ق.)، شریف مرتضی (م 436 ق.)، شیخ طوسی (م 460 ق.) و عبدالقاهر جرجانی (م 471 ق.) (صاحب کتاب دلائل الاعجاز) نیز به بررسی اعجاز «قرآن» پرداختند و دامنه بحث اعجاز قرآن را گسترش دادند.

در قرن ششم، [کسانی چون] محمود بن عمر جارالله زمخشری (م 538 ق.) در تفسیر خود به نام الکشاف و رساله دیگری به نام «اعجاز القرآن فی سوره الکوثر» و نیز، قاضی عیاض (م 544 ق.) در کتاب اعجاز القرآن; ابن عطیه آندلسی (م 546 ق.) در آغاز تفسیرش به نام المحرر الوجیز فی تفسیر الکتاب العزیز; شیخ طبرسی، امین الاسلام (م 548 ق.) در مقدمه تفسیر مجمع البیان لعلوم القرآن و مرحوم سعید بن عبدالله بن حسین بن هبه الله راوندی (م 573 ق.)، محدّث بزرگ، در کتاب اعجاز القرآن و تفسیر سوره الکوثر به بررسی وجوه اعجاز «قرآن» پرداختند.

در قرون بعد نیز عالمان بزرگی هم چون فخر رازی (م606ق.)، زملکانی (م651ق.) سیوطی (م911ق.)، علامه طباطبایی (م1405ق.) و دیگران، آثار و تألیفات ارزشمندی را در اعجاز «قرآن» از خود به جای گذاشتند.

آثار پیشینیان درباره اعجاز قرآن

آثار دانشمندان اسلامی درباره اعجاز قرآن، غالباً در تفاسیر و در ذیل آیه 88 سوره «اسراء» و 23 سوره «بقره» و دیگر آیات تحدّی بیان شده و جمعی از مفسران نیز در