اعجاز قرآن و مصونیت از تحریف صفحه 103

1. خبر پیروزی رومیان بر ایرانیان

اشاره

الم* غُلِبَتِ الرُّومُ* فِی أَدْنَی الْأَرْضِ وَ هُمْ مِنْ بَعْدِ غَلَبِهِمْ سَیَغْلِبُونَ 1 ; در نزدیک ترین سرزمین، رومیان شکست خوردند; ولی بعد از شکستشان، در ظرف چند سال به زودی پیروز خواهند شد.

شأن نزول

همه مفسران بزرگ بر این باورند که آیات مذکور بدین جهت نازل گردید که در زمانی که پیامبر (صلی الله علیه و آله) در مکه بود و اهل ایمان در اقلیت بودند، جنگی میان ایرانیان و رومیان در گرفت که در آن ایرانیان پیروز شدند. مشرکان مکه این را به فال نیک گرفتند و دلیل بر حقانیت شرک خود پنداشتند و چنین اظهار داشتند که ایرانیان مجوسی هستند و مشرک؛ ولی رومیان مسیحی اند و اهل کتاب؛ همان گونه که «ایرانیان» بر «رومیان» چیره شدند، پیروزی نهایی از آن شرک است؛ لذا اسلام به زودی منقرض خواهد شد و ما پیروز می شویم. اگرچه این گونه نتیجه گیری ها هیچ گونه اساس و اثری نداشت؛ ولی در آن محیط برای تبلیغ در میان مردم ناآگاه خالی از تأثیر نبود; لذا این امر بر مسلمانان گران آمد. آیات فوق نازل شد و قاطعانه بیان داشت: گرچه ایرانیان در این نبرد پیروز شدند; اما چیزی نمی گذرد که از رومیان شکست خواهند خورد. حتی حدود زمان این پیشگویی را نیز بیان داشت و گفت: این امر فقط در طول چند سال به وقوع می پیوندد! این پیشگویی قاطع «قرآن» از یک سو نشانه ی اعجاز این کتاب آسمانی و اتکای آورنده آن به علم بی پایان پروردگار و عالم غیب بوده، از سوی دیگر، نقطه مقابل تفأّل مشرکان محسوب می شد; چرا که مسلمانان را طوری دلگرم ساخت که حتی می گویند بعضی از آنان روی این مسئله با مشرکان شرطبندی مهمی کردند! (آن روز هنوز حکم تحریم این گونه شرطبندی ها نازل نشده بود).

غُلِبَتِ الرُّومُ* فِی أَدْنَی الْأَرْضِ... ; رومیان مغلوب شدند و این شکست در سرزمین نزدیکی واقع شد (نزدیک به شما مردم مکه) در شمال جزیره العرب، در اراضی شام، در منطقه ای میان «بصری» و «اذرعات».