اعجاز قرآن و مصونیت از تحریف صفحه 104

از این جا معلوم می شود که منظور از «روم»، روم شرقی است، نه روم غربی. بعضی از مفسران مانند مرحوم شیخ طوسی در تبیان احتمال داده اند که منظور نقطه ای نزدیک به سرزمین ایرانیان بوده است; یعنی در محلی واقع شد که نزدیک ترین نقطه میان ایران و روم بود (1). در هر صورت، همان گونه که «قرآن» خبر داده بود، ارتش روم در فاصله کمتر از ده سال بر ایران غلبه یافت و پیروز شد.

2. خبر پیروزی مسلمانان در جنگ بدر

أَمْ یَقُولُونَ نَحْنُ جَمِیعٌ مُنْتَصِرٌ* سَیُهْزَمُ الْجَمْعُ وَ یُوَلُّونَ الدُّبُرَ 2 ; یا می گویند: ما جماعتی متحد و نیرومند و پیروزیم; ولی بدانند که جمعشان به زودی شکست می خورد و پا به فرار می گذارند.

از دیدگاه استاد مکارم شیرازی، در تفسیر این آیه، جمع به معنای «مجمع است و در این جا منظور جماعتی است که هدف و قدرت عمل دارند و تعبیر به «منتصر» نیز تأکیدی بر این معناست; زیرا از ماده «انتصار» و به معنای «انتقام گرفتن و پیروز شدن» است. قابل توجه این که آیه قبل به صورت «خطاب» بود؛ اما آیه مورد بحث و آیات آینده، از کفار به صورت «غایب» سخن می گوید و این یک نوع تحقیر است; یعنی شایسته نیستند بیش از این مخاطب به خطاب الهی شوند. به هرحال، اگر آنها ادعای چنین قدرتی کنند، آن نیز ادعای بی اساسی است; چرا که «آل فرعون» و قوم «عاد» و «ثمود» و امثال آنان که از اینها قوی تر بودند، در برابر عذاب الهی هم چون پر کاه در برابر یک طوفان عظیم، کمترین مقاومتی از خود نشان ندادند، تا چه رسد به این گروه اندک و فاقد همه چیز! سپس به عنوان یک پیشگویی قاطع برای رد سخنان آنان می افزاید: آنها بدانند «جمعشان به زودی شکست می خورد و فرار می کنند»؛ سَیُهْزَمُ الْجَمْعُ وَ یُوَلُّونَ الدُّبُرَ . تعبیر مزبور ممکن است اشاره ای به این نکته باشد که اگرچه آنها ظاهراً متحد و منسجم هستند، ولی چون موجوداتی خشک و فاقد انعطاف هستند، در