- سخن ناشر 1
- پیشگفتار 3
- اشاره 3
- سخنی با دانش پژوهان عزیز 4
- سخنی با اساتید محترم 5
- بخش اول: اعجاز قرآن 6
- اشاره 6
- اشاره 7
- اشاره 7
- تعریف اعجاز قرآن 7
- 1. کلیات 7
- اهمیت و جایگاه اعجاز قرآن 7
- ب) اعجاز قرآن و نبوت پیامبراکرم (صلی الله علیه و آله) 8
- الف) اعجاز قرآن و وجود خداوند 8
- ج) اعجاز قرآن و عدم تحریف آن 8
- د) اعجاز قرآن و معارف آن 8
- کتاب شناسی اعجاز قرآن 9
- آثار پیشینیان درباره اعجاز قرآن 10
- چکیده 12
- پرسش 13
- منابع مطالعه و پژوهش 14
- 2. تعاریف و مفاهیم 15
- تاریخچه کاربرد واژه معجزه و اعجاز 15
- مقدمه 15
- اشاره 15
- اعجاز در لغت 16
- کاربرد قرآنی اعجاز 17
- اعجاز در اصطلاح 18
- شرایط و ویژگی های اعجاز 19
- برترین معجزه 20
- ویژگی های دیگر قرآن 20
- چکیده 21
- منابع مطالعه و پژوهش 22
- پرسش 22
- تحدّی در لغت 23
- اشاره 23
- 3. تحدّی قرآن 23
- تحدّی در اصطلاح 23
- آیات تحدّی و سیر نزول آنها 24
- اشاره 24
- الف) تحدّی در مکه 24
- ب) تحدّی در مدینه 25
- تحدّی در برتری سخن 27
- نقد نظریه بنت الشاطی 28
- جاودانگی تحدّی قرآن در کنار اعجاز 28
- چکیده 29
- پرسش 30
- منابع مطالعه و پژوهش 30
- 4. اعجاز قرآن از نگاه معصومین (علیهم السلام) 31
- پیامبر اعظم (صلی الله علیه و آله) و قرآن 31
- مقدمه 31
- اشاره 31
- اعجاز قرآن از منظر علی (علیه السلام) 32
- قرآن از منظر حضرت زهرا (علیها السلام) 34
- امام حسین (علیه السلام) و قرآن 35
- قرآن از منظر امام حسن مجتبی (علیه السلام) 35
- امام سجاد (علیه السلام) 36
- امام باقر (علیه السلام) 37
- امام صادق (علیه السلام) 37
- امام رضا (علیه السلام) 38
- امام کاظم (علیه السلام) 38
- امام هادی (علیه السلام) 39
- امام جواد (علیه السلام) 39
- امام عسکری (علیه السلام) 39
- امام عصر (عج) 40
- چکیده 40
- پرسش 41
- منابع مطالعه و پژوهش 42
- اشاره 43
- 5. اذعان مشرکان نسبت به اعجاز قرآن 43
- 1. ولید بن مغیره 43
- مقدمه 43
- 2. طفیل بن عمروالدوسی 45
- 3. نضربن حارث 46
- 4. عتبه بن ربیعه 47
- 5. انیس بن جناده 48
- چکیده 49
- پرسش 49
- منابع مطالعه و پژوهش 50
- مقدمه 51
- 1. شیخ مفید 51
- 6. اعجاز قرآن از نگاه دانشمندان شیعه 51
- اشاره 51
- 2. شیخ طوسی 52
- 3. محمدباقر مجلسی 53
- 5. علاّمه طباطبایی (رضی الله عنه) 55
- 4. علاّمه بلاغی 55
- 6. آیه الله خوئی (رضی الله عنه) 57
- 7. امام خمینی (رحمه الله) 58
- چکیده 59
- منابع مطالعه و پژوهش 60
- پرسش 60
- 1. خطّابی 61
- 7. اعجاز قرآن از نگاه علمای اهل سنّت 61
- اشاره 61
- 2. باقلانی 62
- 3. جرجانی 62
- 4. فخر رازی 63
- 5. زرکشی 64
- 6. سیوطی 65
- 7. رافعی 66
- چکیده 67
- منابع مطالعه و پژوهش 68
- پرسش 68
- اشاره 69
- 8. وجوه اعجاز قرآن (شخصیت پیامبر (صلی الله علیه و آله) 69
- مقدمه 69
- ویژگی امّی بودن پیامبر (صلی الله علیه و آله) 71
- امی بودن پیامبر از منظر روایات 74
- اشاره 74
- جریان حدیبیه 75
- نقد و بررسی 75
- چکیده 78
- پرسش 78
- منابع مطالعه و پژوهش 79
- 9. وجوه اعجاز قرآن (اعجاز بیانی) 80
- ابعاد اعجاز بیانی قرآن 80
- مقدمه 80
- اشاره 80
- مهم ترین بخش های اعجاز بیانی 81
- اشاره 81
- الف) گزینش کلمات 82
- ب) سبک و شیوه بیان 83
- ج) نظم آهنگ قرآن 84
- د) وحدت موضوعی (تناسب معنوی آیات) 86
- ه-) نکته ها و ظرافت ها 88
- چکیده 89
- پرسش 90
- منابع مطالعه و پژوهش 91
- مقدمه 92
- اشاره 92
- 10. وجوه اعجاز قرآن (معارف عالی) 92
- معارف 93
- احکام 95
- قداست مقام انبیا (علیهم السلام) 95
- جامعیت احکام اسلامی 97
- چکیده 99
- منابع مطالعه و پژوهش 100
- پرسش 100
- اشاره 101
- 11. وجوه اعجاز قرآن (خبرهای غیبی) 101
- مقدمه 101
- اشاره 103
- 1. خبر پیروزی رومیان بر ایرانیان 103
- شأن نزول 103
- 2. خبر پیروزی مسلمانان در جنگ بدر 104
- 3. وعده بازگشت پیروزمندانه به مکه 105
- 4. وعده ی حفاظت از قرآن 106
- 5. پیروزی دین اسلام بر دیگر ادیان 106
- پرسش 108
- چکیده 108
- منابع مطالعه و پژوهش 109
- 12. وجوه اعجاز قرآن (هماهنگی و عدم وجود اختلاف) 110
- اشاره 110
- موجبات اختلاف 112
- پرسش 116
- چکیده 116
- منابع مطالعه و پژوهش 117
- اشاره 118
- 13. وجوه اعجاز قرآن (اعجاز علمی) 118
- اشاره 119
- 1. رتق و فتق امور آسمانها و زمین 119
- نمونه هایی از اشارات علمی در قرآن 119
- 2. نقش کوه ها در استواری زمین 120
- 3. دشواری تنفّس با افزایش ارتفاع 121
- 4. آب؛ منشأ حیات 123
- 5. پوشش هوایی حافظ زمین 124
- چکیده 125
- پرسش 126
- منابع مطالعه و پژوهش 126
- اشاره 128
- مقدمه 128
- دلیل قرآنی قائلین به «صرفه» 128
- 14. وجوه اعجاز قرآن (نظریه صرفه) 128
- تفسیرهای سه گانه در تبیین دیدگاه «صرفه» 129
- «صرفه» از نگاه ابن حزم 130
- نقد رأی ابن حزم 131
- دیدگاه سید مرتضی 131
- نقد رأی سید مرتضی 131
- زملکانی 132
- دلایل مخالفان دیدگاه «صرفه» 132
- تفتازانی 132
- قاضی ابوبکر 133
- شهرستانی 133
- چکیده 134
- منابع مطالعه و پژوهش 135
- پرسش 135
- اشاره 136
- 15. معارضان اعجاز قرآن 136
- مقدمه 136
- 1. مسیلمه کذّاب 136
- 2. عبدالله بن مقفع 138
- 4. ابو العلاء معری 140
- 3. سجاح بنت حارث تمیمیه 140
- تحلیل 141
- 5. ابوالطیب متنبّی 141
- چکیده 142
- پرسش 143
- منابع مطالعه و پژوهش 143
- بخش دوم: صیانت قرآن از تحریف 144
- اشاره 144
- اشاره 145
- 1. کلیات 145
- مقدمه 145
- منشأ پیدایش شبهه تحریف 146
- کتاب شناسی تحریف 148
- کتاب شناسی خاصّ تحریف 149
- چکیده 150
- پرسش 151
- منابع مطالعه و پژوهش 152
- اشاره 153
- تحریف در لغت 153
- 2. تعاریف و مفاهیم 153
- تحریف در اصطلاح 155
- اقسام تحریف 156
- نکته دوَم 158
- نکته اوّل 158
- چکیده 159
- پرسش 160
- منابع مطالعه و پژوهش 160
- اشاره 161
- مقدمه 161
- 3. دیدگاه عالمان شیعه 161
- شیخ صدوق 162
- شیخ طوسی 163
- شیخ مفید 163
- علاّمه حلّی (رحمه الله) 164
- علاّمه طبرسی 164
- شیخ بهائی 165
- محقّق اردبیلی 165
- سید بن طاووس 165
- شیخ الفقهاء کاشف الغطاء 166
- ملاّ محسن فیض کاشانی 166
- محقّق تبریزی 167
- آیه الله خوئی 168
- علاّمه طباطبایی 168
- امام خمینی (رحمه الله) 169
- پرسش 170
- چکیده 170
- منابع مطالعه و پژوهش 171
- 4. دیدگاه عالمان سنّی درباره مسئلهْ تحریف 172
- اشاره 172
- ابوالحسن اشعری 172
- مقدمه 172
- عبدالله درّاز (معاصر) 173
- محمد مدنی (معاصر) 173
- تیجانی سماوی (معاصر) 174
- رحمت الله هندی 175
- تهمت های ناروا 176
- چکیده 178
- پرسش 179
- منابع مطالعه و پژوهش 180
- 5. ادلّه نفی تحریف (دلایل عقلی) 181
- حکم بدیهی عقل 181
- مقدمه 181
- اشاره 181
- دلیل تواتر (ضرورت تواتر متن قرآن) 183
- ناسازگاری تحریف با اعجاز قرآن 184
- شبهه 186
- پاسخ شبهه ی مذکور 186
- چکیده 187
- منابع مطالعه و پژوهش 188
- پرسش 188
- اشاره 189
- مقدمه 189
- اشاره 189
- آیه تحفیظ (حفظ ، ذکر) 189
- 6. ادلّه نفی تحریف (دلایل قرآنی) 189
- اشکال اوّل 191
- اشکال دوّم 191
- آیه نفی باطل 192
- اشاره 192
- آیات تنزیه کننده قرآن از ریب و تردید 193
- اشکال 193
- چکیده 195
- منابع مطالعه و پژوهش 196
- پرسش 196
- اشاره 197
- 1. روایت امام باقر (علیه السلام) 197
- 7. ادلّه نفی تحریف (دلایل روایی) 197
- مقدمه 197
- 3. ترتیب مصحف در زمان ظهور حضرت مهدی (عج) 198
- 2. روایت امام صادق (علیه السلام) 198
- 4. روایات عرض بر قرآن 199
- 5. حدیث ثقلین 201
- 7. روایاتی که از «شأن نزول» تعبیر به «تنزیل» کرده اند 202
- 6. روایات دال بر کامل بودن سوره ها 202
- چکیده 203
- پرسش 204
- منابع مطالعه و پژوهش 205
- اشاره 206
- مقدمه 206
- 8. مستشرقان و مسئله تحریف 206
- اشاره 207
- الف) عدم آگاهی پیامبر (صلی الله علیه و آله) از رسالتش 207
- ادعای بلاشر، مبنی بر عدم ثبت آیات مکی در قرآن 207
- نقد دیدگاه بلاشر 208
- ب) فقدان امکانات مادی 208
- ادعای «کازانوفا»؛ مبنی بر افزایش دو آیه در «قرآن» توسط ابوبکر 209
- اشاره 209
- اتهام «بول» (BUHL) به شیعیان، درباره اعتقاد به تحریف 210
- نقد 210
- اشاره 210
- نقد 211
- اشاره 211
- جنجال گلدزیهر 211
- نقد 212
- نقد 212
- چکیده 213
- پرسش 214
- منابع مطالعه و پژوهش 215
- کتاب «عهدین» از نگاه محدث نوری 216
- 9. تحریف در عهدین 216
- نقد 216
- مقدمه 216
- اشاره 216
- اشاره 216
- تحریف در نحوه گویش 217
- اشاره 218
- نگاهی گذرا به تاریخ عهدین 218
- اشکال 219
- پاسخ 219
- اشاره 220
- همگونی رویدادها در گذشته و حال 220
- چکیده 222
- پرسش 223
- منابع مطالعه و پژوهش 224
- اشاره 225
- 10. تحریف نزد «حشویه» (1) 225
- 1. آیه «رجم» 225
- اشاره 225
- مقدمه 225
- اشاره 226
- نقد 226
- 2. آیه رغبت (اعراض) 226
- تحلیل 227
- 3. آیه فراش 227
- 4. آیه جهاد 227
- 6. افزایش در مصحف عایشه 228
- اشاره 228
- اشاره 228
- نقد 228
- 5. اشتمال قرآن بر یک میلیون و بیست و هفت هزار حرف! 228
- نقد 229
- 7. کاسته شدن دو آیه از سوره بینه! 229
- نقد 229
- اشاره 229
- نقد 230
- 8. حذف دو آیه از مصحف 230
- اشاره 230
- اشاره 230
- 9. سوره احزاب، بزرگ تر از سوره بقره! 230
- نقد 231
- 10. سوره ای به اندازه سوره «برائت» وسوره ای دیگر، همانند «مسبحات» 231
- اشاره 231
- نقد 232
- چکیده 232
- پرسش 233
- منابع مطالعه و پژوهش 234
- اشاره 235
- 11. تحریف نزد حشویه (2) 235
- 11. از بین رفتن «قرآن» با کشته شدن حاملان آن 235
- اشاره 235
- نقد 235
- 12. حذف دو سوره «خلع» و «حفد» از مصاحفی غیر مصحف أبی 236
- اشاره 236
- 13. اجتهاد نابجا 236
- نقد 236
- اشاره 236
- نقد 237
- نقد 237
- نقد 238
- اشاره 238
- تحلیل 238
- 14. تبدیل یک حرف 238
- 15. افزودن یک «کلمه» 238
- اشاره 238
- 16. چهار کلمه نادرست! 239
- پرسش 243
- چکیده 243
- منابع مطالعه و پژوهش 244
- اشاره 245
- مقدمه 245
- 12. تحریف نزد اخباری ها (1) 245
- نقد 246
- نقد 247
- بررسی 249
- بررسی 250
- بررسی 250
- بررسی 251
- بررسی 253
- چکیده 254
- منابع مطالعه و پژوهش 255
- پرسش 255
- اشاره 256
- مقدمه 256
- 13. تحریف نزد اخباری ها (2) 256
- 1. روایات تفسیری 257
- 2. روایات مربوط به تحریف معنوی 258
- 3. روایات حاکی از افتادگی برخی آیات 259
- 4. روایات مربوط به ظهور حضرت حجت (عج) و آوردن «قرآن» جدید، برخلاف «قرآن» موجود 259
- 5. روایات بیانگر فضایل اهل بیت (علیهم السلام) در قرآن 260
- چکیده 262
- پرسش 263
- منابع مطالعه و پژوهش 264
- 14. مهم ترین منابع قائلان به تحریف (1) 265
- مقدمه 265
- 1. رساله ای ناشناس 265
- اشاره 265
- 2. کتاب «سقیفه» سلیم بن قیس هلالی 266
- 3. کتاب «القرائات» احمد بن محمد سیاری 267
- 4. تفسیر ابوالجارود زیاد بن منذر مرحوب 267
- 5. تفسیر منسوب به علی بن ابراهیم قمی 268
- 7. کتاب احتجاج طبرسی 269
- 6. کتاب «استغاثه» علی بن احمد کوفی 269
- چکیده 270
- پرسش 271
- منابع مطالعه و پژوهش 272
- 8. تفسیر منسوب به امام عسگری (علیه السلام) 273
- اشاره 273
- 15. بررسی مهم ترین منابع قائلان به تحریف (2) 273
- مقدمه 273
- 9. تفاسیر مقطوع الاسناد 274
- 10. کتاب الفرقان 277
- چکیده 278
- نقد 278
- منابع مطالعه و پژوهش 279
- پرسش 279
- الف) منابع اصلی 280
- کتابنامه 280
- ب) منابع فرعی (مهم ترین منابع فرعی) 280
نخواهد بود و دیگر به خودی خود بر غیر خودش برتری نخواهد داشت.
7. تحدّی، پدیده ای بیرون از «قرآن» نیست؛ بلکه در ذات و جوهر آن است; در غیر این صورت، انگیزه ای وجود نداشت که «قرآن» را در مرتبه ای والا عرضه کند؛ بلکه باید آن را به صورت عادی و مبتذل ارائه نماید.
پرسش
1. نظریه «صرفه» را تعریف کنید.
2. دلیل قرآنی قائلین به «صرفه» را ذکر کرده، تفسیر صحیح آن را نیز بنویسید.
3. یحیی بن حمزه برای مفهوم «صرفه» سه گونه تقریر بیان نموده است، آنها را ذکر نمایید.
4. دیدگاه ابن حزم ظاهری را بیان و سپس نقد کنید.
5. نظر سید مرتضی را درباره «صرفه» بیان کرده، تحلیل نمایید.
6. زملکانی چگونه نظریه «صرفه» را رد نموده است؟ توضیح دهید.
7. دیدگاه تفتازانی درباره «صرفه» چیست؟ توضیح دهید.
8. باقلانی قول به «صرف» را چگونه ابطال کرده است؟
9. با تحقیق و بررسی بیان کنید که آیا امروزه نیز در میان دانشمندان مسلمان، کسی به نظریه «صرفه» اعتقاد دارد؟ چرا؟
منابع مطالعه و پژوهش
1. الغطاء علامه کاشف، الدین والاسلام، ج 2.
2. منیر سلطان، اعجاز القرآن بین المعتزله والاشاعره.
3. فضل عباسی حسن، اعجاز القرآن الکریم.
4. حمصی، فکره اعجاز القرآن.
5. معرفت محمدهادی، التمهید فی علوم القرآن، ج 4.
6. معرفت محمدهادی، علوم قرآنی.
7. علوم قرآنی، تقریرات درس استاد معرفت، تألیف محمد جواد اسکندرلو.