اعجاز قرآن و مصونیت از تحریف صفحه 154

تفسیر به رأی به شمار می رود. در «قرآن»، هر جا که واژه تحریف آمده، همین معنا (تحریف معنوی) اراده شده است; چنان که علاّمه طبرسی در تفسیر آیه: یُحَرِّفُونَ الْکَلِمَ عَنْ مَواضِعِهِ 1 می نویسد: «أی یفسرونه علی غیر ما أنزل و هو سوء التأویل (1); آن را برخلاف آن چه خداوند اراده کرده، تفسیر می کنند و آن بد تأویل کردن است».

زمخشری نیز در تفسیر آیه مذکور گفته است: «أی یمیلونها عن مواضعها (2); لفظ را از موضع خود منحرف ساخته اند»; زیرا اگر لفظ طبق معنای واقعی - که ظاهر لفظ بر آن دلالت دارد - تفسیر و تبیین نگردد، بی شک از موضع اصلی خود منحرف شده است.

شعرانی در حاشیه مجمع البیان می نویسد: «مواضع لفظ همان معانی لفظ است; زیرا هر لفظ برای معنایی خاص وضع شده و اگر ازآن موضع زایل گردد و به معنای دیگر - که خواسته لفظ نباشد - تفسیر شود، هر آینه آن لفظ از موضع خود منحرف شده است». زمخشری نیز در این باره می گوید: «الفاظ مواضعی دارند که شایسته آنها است و آن عبارت است از معانی که موضوع له الفاظ می باشد و سزاوار است الفاظ در همان معانی استعمال شوند; لذا اگر از آن معانی دور شوند، وامانده و غریب خواهند بود» (3).

هم چنین در «قرآن» می خوانیم:

وَ مِنَ النّاسِ مَنْ یَعْبُدُ اللّهَ عَلی حَرْفٍ فَإِنْ أَصابَهُ خَیْرٌ اطْمَأَنَّ بِهِ وَ إِنْ أَصابَتْهُ فِتْنَهٌ انْقَلَبَ عَلی وَجْهِهِ 5 ; و بعضی از مردم، خدا را در کناره می پرستند [یعنی تنها با زبان نیایش می کنند و ایمان قلبیشان ضعیف است[؛ پس اگر] دنیا به آنان رو کند و نفع و] خیری به آنان برسد، بدان اطمینان می یابند; اما اگر برای امتحان، حادثه ناگواری برایشان رخ دهد، دگرگون می شوند [و به کفر رو می آورند]

زمخشری در تفسیر این آیه می نویسد: «أی علی طرف من الدین لا فی و سطه و قلبه...; اینان پیوسته بر کناره دین قرار دارند؛ نه در وسط و قلب دین». این بر اثر

1- (2) . ر. ک: تفسیر طبرسی، ج2، ص173.
2- (3) . الکشاف، زمخشری، ج1، ص516.
3- (4) . ر. ک: صیانه القرآن من التحریف، محمدهادی معرفت، ص15.