اعجاز قرآن و مصونیت از تحریف صفحه 183

کریم» همواره در میان امّت اسلامی داشته و مسلمانان از کیان «قرآن»، بسیار بیشتر از جان و اموال و خانواده خود حفاظت می نمودند، کسی بتواند احتمال خردمندانه ای در مورد هرگونه تحریف و دگرگونی در آیات «قرآن» بدهد؟!

دلیل تواتر (ضرورت تواتر متن قرآن)

متن «قرآن» باید متواتر باشد; یعنی واژگان، حروف، حرکات، سکنات و اعراب های مختلف آن باید از طریق تواتر به دست ما برسد. با توجه به این نکته، روایاتی که دلالت بر حذف آیه ای از «قرآن» دارند، همگی خبر واحد هستند و باید توجه داشت که «قرآن» با خبر واحد ثابت نمی شود; بنابراین، تمام روایات تحریف، برای اثبات قرآنی بودنِ موارد تحریف ناتوان هستند؛ حتّی برای کسانی که به قرائت های قرّاء سبعه اعتماد دارند؛ چنان چه از قرائت های هفتگانه، قرائتی به هفت قاری مشهور نسبت داده شود که تواتر آن اثبات نشده باشد، مورد پذیرش قرار نمی گیرد، هر چند که موافق با قواعد عربی باشد; زیرا ملاک، پذیرش تواتر است; از این رو مرحوم علامه طبرسی در مجمع البیان می نویسد: «همه قاریان، واژه «معایش» را در آیه: وَ لَقَدْ مَکَّنّاکُمْ فِی الْأَرْضِ وَ جَعَلْنا لَکُمْ فِیها مَعایِشَ قَلِیلاً ما تَشْکُرُونَ 1 بدون همزه خوانده اند و برخی به نقل از نافع آن را «معائش» با مدّ و همزه خوانده اند؛ یعنی نافع این چنین قرائت کرده است» (1). بنابراین، چون روایت از «نافع» متواتر نیست (به رغم آن که او از قرّاء سبعه است) نمی توان به آن قرائت شاذ عمل کرد.

از این رو، چنان چه در زمینه تحریف ادعا شود که واژه یا جمله ای در «قرآن» بوده و بعدها حذف گردیده، از آن جا که با نقل آحاد روایت شده [است] قابل قبول نبوده، طبق اصل «لزوم تواتر قرآن» مردود شمرده می شود و این اصل یکی از مسائل ضروری اسلام بوده مورد اتفاق علماست و اساساً خبر واحد در مسائل اصولی و کلامی فاقد اعتبار است و تنها در مسائل فرعی و عملی معتبر می باشد. علاّمه حلّی (رضی الله عنه) در زمینه نفی تحریف می نویسد: