اعجاز قرآن و مصونیت از تحریف صفحه 55

4. علاّمه بلاغی

علامه محمدجواد بلاغی نجفی (ت 1352 ق.) از علمای بزرگوار نجف و صاحب تفسیر ارزشمند آلاء الرحمن فی تفسیر القرآن است. وی در مقدمه تفسیر خود، نخستین مبحث را به اعجاز «قرآن» اختصاص داده و به تفصیل، آن را مورد بررسی قرار می دهد.

از نگاه علامه بلاغی، اعجاز «قرآن» را باید از دو نظر مورد بررسی قرار داد: نخست اعجاز «قرآن» برای عرب ها که چگونه «قرآن» برای آنها معجزه بوده است؛ به ویژه در صدر اسلام; دوم اعجاز «قرآن» برای تمامی بشر (اعم از عرب و عجم).

در بخش اول؛ یعنی اختصاص «قرآن» برای عرب ها، او معتقد است که در زمان طلوع اسلام در جزیره العرب، مهم ترین دانش عرب ها، ادب عربی و تخصّص در گفتار زبانی و اسالیب کلام بود و از تخصص در هر دانش و علم دیگری بی بهره بودند; بدین ترتیب «قرآن» باید نخست، توجه آنها را به خود جلب می نمود; از این جهت، اعجاز اولیه قرآن، در حوزه زبان شناسی و فصاحت کلام بود و اگر غیر از این بود، عرب ها از تسلیم شدن در برابر «قرآن» خودداری می کردند و آن را به حساب سحر یا صنعت های بیگانه گذاشته، به آن ایمان نمی آوردند; بنابراین، اقتضای حکمت الهی در این بود که نخستین مواجهه «قرآن» با مخاطبانش در قالب های بیانی و بلاغی باشد.

وی سپس به اعجاز «قرآن» برای همه مردم - اعم از عرب ها و عجم ها - اشاره نموده، «قرآن» را از شش وجه، کتابی فوق العاده و بی نظیر می داند که عبارتند از:

«اعجاز تاریخی»; «اعجاز قرآن در بیان استدلال ها، شفافیت و رسایی آنها»; «اعجاز در مصونیت قرآن از هرگونه تناقض و ناسازگاری»; «اعجاز در ترسیم جامعه مدنی براساس عدل»; «اعجاز در بیان مطالب اخلاقی» و «اعجاز قرآن در بیان مطالب غیبی» (1).

5. علاّمه طباطبایی (رضی الله عنه)

علاّمه سید محمدحسین طباطبایی (ت 1405 ق.)، بحث اعجاز «قرآن» را در ذیل آیات 23 و 24 سوره «بقره» مطرح نموده، معتقد است که آیات [وجود] تحدّی در قرآن،