اعجاز قرآن و مصونیت از تحریف صفحه 86

فضایی سلسله وار و داستان گونه یافته است. تمام این ویژگی ها لمس شدنی است و در برخی فاصله ها بسیار نمایان تر; مانند: أَ فَرَأَیْتُمُ اللاّتَ وَ الْعُزّی* وَ مَناهَ الثّالِثَهَ الْأُخْری پس اگر بگوییم: أَ فَرَأَیْتُمُ اللاّتَ وَ الْعُزّی وَ مَناهَ الثّالِثَهَ قافیه از دست می رود و به آهنگ آسیب وارد می شود و اگر بگوییم: أ فرأیتم اللات و العزی و مناه الاخری وزن به هم می خورد و نیز در آیه: أَ لَکُمُ الذَّکَرُ وَ لَهُ الْأُنْثی* تِلْکَ إِذاً قِسْمَهٌ ضِیزی اگر گفته شود: «ألکم الذکر وله الانثی، تلک قسمه ضیزی» آهنگ کلام که با کلمه «اذاً» قوام یافته مختل می شود. البته این سخن بدان معنا نیست که کلمه ی «الأخری» یا «الثالثه» یا «اذاً» حشو و زاید است و فقط برای پر کردن وزن و قافیه آمده؛ بلکه وظیفه مهم تر این واژگان، مساعدت برای رساندن معانی است و این یکی دیگر از ویژگی های فنی قرآن است که کلمه هم برای رساندن معنا ضروری است و هم آهنگ را قوام می بخشد و هر دوی این وظایف در یک سطح انجام می گیرند و هیچ کدام بر دیگری برتری نمی یابند.

بنابراین، نظم آهنگ در آیه ها و فاصله ها در جای جای آیات «قرآن» آشکار است. دلیل این سخن نیز آن است که اگر کلمه ای را که به شکلی خاص به کار رفته، به صورت قیاسی دیگر کلمه برگردانیم یا واژه ای را حذف و یا جابه جا نماییم، در این نظم آهنگ اختلالی به وجود می آید.

د) وحدت موضوعی (تناسب معنوی آیات)

یکی دیگر از ویژگی های قرآن، وجود تناسب معنوی میان آیات هر سوره است; هرچند یک جا نازل نشده و به صورت پراکنده و با فاصله های زیاد یا کم نازل شده باشند؛ زیرا پراکندگی در نزول آیات که به جهت مناسبت های گوناگون بوده - طبیعتاً - اقتضا می کند میان هر دسته آیاتی که به مناسبتی نازل گشته با دسته دیگر که به مناسبت دیگری نازل شده، رابطه و تناسبی وجود نداشته باشد و این پراکندگی در نزول باید در چهره مجموع آیات هر سوره به خوبی هویدا باشد. در صورتی که با دقتی که دانشمندان - به ویژه در عصر اخیر - در محتوای سراسر هر سوره انجام داده اند، به این نتیجه رسیده اند که هر سوره، هدف یا اهداف خاصّی را دنبال می کند که جامع میان آیات است و امروزه به نام «وحدت موضوعی» در هر سوره خوانده می شود. همین