رنج‌های زهرا علیهاالسلام صفحه 107

اجتهاد و خطا

اولین کسی که مقوله اجتهاد، و خطای در اجتهاد را برای توجیه گناهان دیگران مطرح کرد، تا آنجا که ما می‌دانیم، خلیفه‌ی اوّل بود. آنگاه خلیفه‌ی دوم به اصرار از او خواهان کیفر خالد بن ولید شد. خالد، مالک بن نویره یکی از صحابه معروف را کشت. چون مالک از به رسمیت شناختن حکومت جدید امتناع ورزید و در همراهی و وفاداری با علی علیه‌السلام اصرار داشت. او در همان شب قتل مالک با زن وی آمیزش کرد. دقیقاً در همین مناسبت بود که ابوبکر سخن معروف خود را گفت: «تأوّل فأخطأ» یا «اجتهد فأخطا». [91] .

سپس روایت کردند که هرکس درست اجتهاد کند دو اجر می‌برد و هر که اشتباه کند یک اجر. این را عمرو بن عاص، ابوهریره و عمر بن خطاب روایت کرده‌اند. [92] .

این مقوله به مثابه اکسیر و بلکه بالاتر از اکسیری است که خاک را طلا می‌کند. چه زشت‌ترین و هولناکترین جنایات را بر اساس همین قاعده (!!) توجیه کردند. از جمله: قتل بیگناهان در جنگ جمل و صفین، قتل علی علیه‌السلام، قتل عمار بن یاسر، لعن علی علیه‌السلام بر بالای هزاران منبر در هزار ماه، قتل حسین علیه‌السلام و ذبح فرزندانش، و اسارت دختران پیغمبر صلی اللَّه علیه و آله و بردن آنان از شهری به شهری و...

به منظور تعمیم فایده، به یک نسل کامل از مردم نشان اجتهاد اعطا شد [93] تا