رنج‌های زهرا علیهاالسلام صفحه 139

بخشی از کتابهای او را نام برده‌اند و کتاب اختصاص از جمله کتابهایی است که از آن نام نبرده‌اند. خواهیم گفت که چرا این کتاب را در شمار تألیفات او ذکر نکرده‌اند.

پاسخ: ممکن است صحافی برخی نسخه‌ها به هم خورده باشد و آنگونه که برایشان ممکن بوده، آن را منظّم کرده باشند.

پاسخ: این گفته‌ی شخص مؤلف است. چنانکه عادت مؤلفان قدیم است که در ابتدای عبارت از خود اینگونه یاد می‌کنند. بنابراین گفته دیگران نیست که از مفید نقل کرده باشند.

احتمال اینکه این عبارت را برخی برای توضیح نوشته باشند، سپس نسخه‌نویسان اشتباهاً در اصل کتاب وارد کرده باشند، احتمال ضعیفی است و نیاز به اثبات دارد.

اگر علت اینکه فقط شیخ مفید را انتخاب کرده این بوده که در این کتاب نام بعضی از مشایخ مفید آمده، باید دانست که همانگونه که اینان مشایخ مفید بوده‌اند، مشایخ دیگران هم بوده‌اند ولی آنان را انتخاب نکرده است.

با این حال در کتاب نام کسانی آمده که سه برابر اینان می‌شوند و معلوم نشده که از مشایخ مفید بوده‌اند. پس چرا از این شمار اندک مشایخ، استفاده کرده که کتاب از مفید است ولی به آن دسته از مشایخ که باقی مانده و به لحاظ عدد از اینان بیشترند، توجه نکرده است؟!