رنج‌های زهرا علیهاالسلام صفحه 164

خواننده را درگیر این مسائل ننموده است. چه اگر خواننده را درگیر این مباحث می‌کرد، می‌دیدیم که چگونه خواننده با عصبیت و انفعال به دنبال گذرگاهها، گریزگاهها و تأویلات و توجیهات است و همین مانع گسترش شمول اندیشه وی به طور خودکار و طبیعی می‌شد.

اما اگر هدف شرف‌الدین این نبود می‌بایست به ذکر مصادر و منابعی که از تهدید به آتش زدن خانه سخن می‌گوید، بسنده کند و سایر مسائل را نادیده بگیرد...

خلاصه اینکه مناقشه، محاوره و احتجاج، احساس مبارزه‌طلبی با شخص در یافته‌ها و پذیرفته‌های ذهنی او را در خود پنهان دارد. همین امر او را ناخودآگاه به دفاع از دو چیز وامی‌دارد: خودش، و اندیشه‌اش.

اگر غیر از طرفین محاوره، شنونده‌ای حضور داشته باشد، او اندیشه بدون مبارزه‌طلبی را خواهد گرفت و پیش از آنان، تسلیم خواهد شد و حق را خواهد پذیرفت. زیرا نه حسّاسیتی دارد و نه در ورای فهم و ارزیابی محاوره، با مشکلی روبه‌رو است و نه از او خواسته می‌شود که از چیزی دست بردارد و نه احساس تقصیر نماید یا خود را به واسطه‌ی قلّت تحقیق، یا عدم دقت و مانند این سرزنش و ملامت کند. سید شرف‌الدین علاقه شدیدی داشت که طرف محاوره‌اش را دچار تنگنا نکند و او را به این انتخاب مشکل وادار نسازد.