فَدَک، از غصب تا تخریب صفحه 240

1- 287. الطرائف، صفحه 248. مراجعه شود به فصل سوم، بحث: «تشکیل جلسه هزار نفری علما در امر فَدَک در زمان مأمون»

آنهاست. دستور داد آنها هم پس دادند. یک دفعه مثل بمب صدا کرد که یکی از جرقه هایش در شعرهای دعبل خزاعی است:

أصْبَحَ وَجْه الزَّمانِ قَد ضَحِکا

بِرَدِّ مَأمُونَ هَاشِماً فَدَکاً

می گوید چهره زمانه و تاریخ لبخند زد، وقتی خبر شد که مأمون با این چنین مقدمه ای «فَدَک» را به بنی هاشم برگرداند. به شعرها و ادبیات هم رسید.

سیزدهمین مورد معتصم عباسی گرفت. چهاردهمین مورد واثق عباسی پس داد. پانزدهمین مورد متوکل گرفت. متوکل خصومتش را با اهل بیت علیهم السلام همه می دانید. و شانزدهمین فرزندش منتصر پس داد. منتصر همان کسی است که پدر خودش را هم به خاطر عداوتهایش با اهل بیت کشت. چهره سیاسی قضیه خیلی خوب روشن می شود و هفدهمین مورد حاکم بعد از منتصر پس گرفت و هجدهمین مورد مستعین پس داد. نوزدهمین مورد معتز پس گرفت و معتمد بیستمین مورد پس داد و بیست و یکمین، خلیفه بعد از معتمد پس گرفت و بیست و دومش معتمد پس داد، بیست و سوّم حاکم بعدی گرفت و بیست و چهارم در سال 324، الراضی که خلیفه عالم و دانشمندی بود پس داد. و این آخرین باری است که حالا من دیده ام. ببینید یک قطعه زمین، یک مزرعه، با آن مقدماتش و مؤخراتش و تاریخش خیلی ارزشمند است.

گزارش سفر به فَدَک

من از مسؤولان عربستان سعودی تشکر می کنم که ما را بردند تا من قدری بفهمم، منطقه را ببینیم، چرا این جور است. اوّلا: در خود عربستان کسی «فَدَک» را نمی شناخت ما وقتی می خواستیم برویم شب آقای «العمری» که از علمای بزرگ مدینه است و شخصیت والا مقامی است، من مهمانش بودم به من گفت: شما چرا می روید این همه راه، چیزی نمی بینید. اصلاً چیزی به نام «فَدَک» نمی بینید، یک منطقه است. من گفتم حالا می رویم بعلاوه من منطقه را می خواهم ببینم. من