فَدَک، از غصب تا تخریب صفحه 34

1- 36. مجمع البیان جلد 9، صفحه 260، تفسیر المیزان جلد 19، صفحه 361.

2- 37. ابن ابی الحدید، در شرح نهج البلاغه، جلد 16، صفحه 210، ذیل نامه 45.

3- 38. پاورقی کتاب «فَدَک» آیت اللَّه سید محمد حسن قزوینی، صفحه 70.

3. اقرار ابابکر

دلیل دیگر بر اینکه «فَدَک» ملک پیامبر صَلَّی اللَّهُ عَلَیْهِ وَ آلِهِ وَ سَلَّم بوده است (نه جزء بیت المال مسلمین) اقرار خود ابابکر در جواب حضرت فاطمه علیها السلام می باشد. زمانی که حضرت فاطمه علیها السلام برای گرفتن «فَدَک» به ابابکر مراجعه نمودند ابابکر نگفت فَدَک جزء بیت المال بوده و حق تو نیست بلکه گفت: پیامبران ارث نمی گذارند و معنای این جمله اقرار به این مطلب است که «فَدَک» ملک پیامبر صَلَّی اللَّهُ عَلَیْهِ وَ آلِهِ وَ سَلَّم بوده ولی چون پیامبر صَلَّی اللَّهُ عَلَیْهِ وَ آلِهِ وَ سَلَّم ارث نمی گذارد این ملک از پیامبر صَلَّی اللَّهُ عَلَیْهِ وَ آلِهِ وَ سَلَّم به شما نمی رسد.

4. اقرار عمر

جامع الاصول از صحیح ابی داود روایت می کند که عمر گفت: اموال بنی نضیر اموالی است که خداوند بدون جنگ و خونریزی و لشکرکشی به رسول خدا باز گردانید.

فَکانَتْ لِرَسُولِ اللَّه خاصَّهً قُری عُرَیْنَهٍ وَ فَدَک وَ کَذا وَ کَذا ینْفِقُ عَلی اَهْلِهِ مِنْها نَفَقَهَ سَنَتِهِمْ … (1)

پس قریه های عُرَیْنَه و فَدَک و کذا و کذا ملک خاص رسول خدا صَلَّی اللَّهُ عَلَیْهِ وَ آلِهِ وَ سَلَّم بود و ایشان نفقه سالیانه اهل خود را از این اموال می داد. و ما بقی آن را در تهیه اسلحه و چهار پا برای آماده ساختن سپاه برای جهاد در راه خدا صرف می کرد و سپس آیه «ما أَفاءَ اللَّه عَلی رَسُولِهِ مِنْ اَهْلِ الْقُری فَلِلّهِ وَ لِلرَّسُولِ» را تلاوت می نمود.

همچنین در روایتی که در صحیح مسلم آمده و در آن منازعه حضرت علی علیه السلام و عباس ذکر شده است، در ابتدای آن عمر با خواندن آیه «ما أَفاءَ اللَّه» بر این مسأله اقرار می نماید. (2)