شرح خطبه فدکیه ( 55 جلسه ) صفحه 85

احتجاجات حضرت فاطمه سلام الله علیها برای عدم صلاحیت خلفا

مقدمه

فرارسیدن سال روز رحلت پیامبر عظیم الشأن اسلام صلی الله علیه وآله را به پیشگاه مقدس ولی عصر ارواحنافداه و جانشین شایسته شان مقام معظم رهبری و همه علاقه مندان به اهل بیت علیهم السلام تسلیت عرض می کنم. از خدای متعال درخواست می کنیم که در دنیا و آخرت دست ما را از دامان این خانواده کوتاه نفرماید. رحلت پیغمبر اکرم از یک نظر بزرگ ترین مصیبتی است که در عالم تحقق پیدا کرده است. مصیبت یعنی محرومیت از نعمت و رحمت و هر قدر آن نعمتی که از آن محروم می شویم بزرگ تر باشد مصیبت بزرگ تر خواهد بود. در عالم وجود، نعمتی بزرگ تر از وجود مقدس پیغمبر اکرم صلی الله علیه وآله برای انسان ها وجود ندارد. خدا او را رحمة للعالمین نامیده است؛ پس فقدان آن بزرگوار بزرگ ترین مصیبتی است که بر انسانیت وارد شده است.

نگاهی به مظلومیت رسول خدا صلی الله علیه وآله

ما می دانیم وقتی در جامعه ما یک شخصیت بزرگ و با برکتی از دنیا برود مردم چه حالی پیدا می کنند. اما سؤال این جاست که با رحلت بزرگ ترین رحمت الهی از میان بشر آیا حقِ او آن طور که شایسته بود ادا شد؟ متأسفانه تاریخ نشان می دهد که این انتظار برآورده نشد. باید علت این برخورد، هم از لحاظ تاریخی بررسی شود و هم مورد تحلیل واقع شود. یکی از علل این امر این بود که خود پیغمبر اکرم صلی الله علیه وآله قبل از رحلت شان به امر خدای متعال لشکری را به فرماندهی اسامه ترتیب دادند و اصرار کردند که مردم با اسامه از مدینه خارج شوند و این تمهیدی بود که خدای متعال تدارک دیده بود تا بعد از رحلت پیغمبر فتنه ای واقع نشود و جانشینی امیرالمؤمنین تثبیت شود. اما عده ای دائما در تماس بودند تا به محض رحلت رسول اکرم برگردند و همین کار را هم کردند. به هر حال قاعدتا می بایست کسانی که در مدینه بودند وقتی که می دیدند حال پیغمبر عادی نیست و احتمالاً ساعات آخر زندگی شان است جمع شوند و محزون و گریان باشند همانند آنچه که درمورد شهادت امیرالمؤمنین سلام الله علیه اتفاق افتاد. در این جا جای سؤال بزرگی است که چرا چنین نشد؟! تفسیرهای مختلفی هم برای آن شده است مثلاً بعضی گفته اند: «مسلمانان نگران بودند که بعد از رحلت پیغمبر در جامعه اسلامی اختلاف پیش بیاید و خلأ رهبری موجب ضعف مسلمین شود. از این رو جمع شدند که زودتر برای پیغمبر جانشین تعیین کنند تا جامعه دچار خلأ رهبری نشود!» این خوش بینانه ترین تفسیری است که برای این جریان کرده اند؛ اما بعید است که قابل قبول باشد. چراکه در واقع اصلا خلأ رهبری وجود نداشت. هفتاد روز پیش پیغمبر علی را بر سر دست بلند کرده و فرموده بود: من کنت مولاه فعلی مولاه. خلأیی وجود نداشت؛ ابهامی نبود. ولی آن ها یا فراموش کرده بودند یا انگیزه های دیگری داشتند که ما در مقام قضاوت درباره رفتار آن ها نیستیم و فقط می خواهیم به اجمال بگوییم چه اتفاقی افتاد. آن چه اتفاق افتاد این بود که: هنوز جنازه پیغمبر روی زمین بود و هنوز جسم مطهرش غسل داده نشده بود که عده ای در سقیفه جمع شدند و با یکی از مهاجرین به عنوان خلیفه بیعت کردند.

نگاهی به مظلومیت علی و فاطمه علیهما السلام

به فرض که آن ها با حسن نیت و از روی فراموشی این کار را کرده باشند اما وقتی خبر به امیرالمؤمنین سلام الله علیه رسید فرمود: «به چه دلیل به این شکل جانشین پیغمبر را تعیین کردند؟» گفتند: «می گویند ما از نزدیکان پیغمبریم!» حضرت فرمود: «مگر کسی از من به پیغمبر نزدیک تر هست؟! چه طور اسمی از من برده نشد؟!» به دنبال این جریان اتفاقات دیگری هم رخ داد که زیاد شنیده اید. بر در خانه امیرالمؤمنین علیه السلام جمع شدند و ایشان را با اکراه برای بیعت گرفتن به مسجد بردند، و حوادثی اتفاق افتاد که اگر آن چه در تواریخ آمده درست باشد – ظاهرا هم درست است – خیلی حوادث ناگواری بوده به طوری که به هیچ وجه از مسلمانان انتظار چنین برخوردی با خاندان پیغمبر نمی رفت. در این جریانات امیرالمؤمنین سلام الله علیه، هم در مسجد با مردم اتمام حجت کردند و هم به در خانه هایشان می رفتند و سفارشات پیامبر و بیعتی را که با ایشان کرده بودند به یادشان می آوردند. بالاخره قضیه خلافت خلیفه اول تثبیت شد و خاندان پیغمبر هم به خاطر جلوگیری از شکاف در بین مسلمانان و سوء استفاده دشمنان، غیر از آن احتجاجاتی که حجت را بر مردم تمام می کرد، اقدامی انجام ندادند و دست به شمشیر نبردند. اگر اهل بیت در آن مقطع زمانی دست به اقدامات عملی می زدند طولی نمی کشید که دیگر اثری از اسلام باقی نمی ماند.