شرح خطبه فدکیه ( 55 جلسه ) صفحه 96

فاطمه سلام الله علیها معیار رضا و غضب الهی

نکته دیگر توجه به مطلبی است که حضرت زهرا سلام الله علیها در پایان خطبه بیان می کنند. حضرت می فرمایند: «با این که می دانم سخنان من در شما اثر نمی کند ولی به خاطر جوش و خروش خشم و غصه های دلم آن ها را بیان کردم.» چرا حضرت این چنین سخن می گویند؟ برخی گمان می کنند مقصود حضرت این است که: «من در اثر غصه های فراوان بی اختیار شدم و برای سبک شدن دلم این سخنان را گفتم.» ولی ما حضرت زهرا سلام الله علیها را خیلی از این قوی تر می دانیم که تحت تأثیر احساسات و غم و غصه اش واقع شود و اختیار از دستش خارج شود. این سخنان به خاطر این است که همه مسلمانان بارها از پیغمبر خدا شنیده بودند که: «إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ یَغْضَبُ بِغَضَبِ فَاطِمَةَ وَ یَرْضَی لِرِضَاهَا؛8 غضب فاطمه موجب غضب خدا و رضای فاطمه موجب رضای خداست.» حضرت این جا صریحاً می خواهند بگویند که: «من نسبت به شما غضبناکم و این نشان دهنده آن است که خدا بر شما غضبناک است؛ از این رو به دنبال این سخن می فرمایند: «این رفتار، شما را به آتش جهنم می کشاند.» زیرا کسی که مشمول غضب خدا باشد نجاتی از آتش جهنم نخواهد داشت. پس اظهار این سخنان نیز برای اتمام حجت است. این فرمایش آخرین تیر ترکش برای هدایت آن مردم بود. همه اینها به خاطر محبتی بود که حضرت به مردم داشت و دوست داشت آن ها را نجات دهد و حتی اگر شده یک نفرشان را هدایت کند. لذا در پایان می فرمایند: وتقدمة للحجة؛ این سخنان برای این بود که حجتی را برای شما اقامه کنم و حجت برای شما تمام شود. میزان حال فعلی افراد است

نکته دیگری که باز باید توجه داشته باشیم این است که با این که انصار اولین کسانی بودند که عهد خود با رسول الله را شکستند و برای تعیین جانشین پیامبر اقدام کردند اما وقتی حضرت آن ها را مخاطب قرار می دهند می فرمایند: «شما کسانی هستید که اسلام را یاری کردید و با شمشیر شما دین حق پیروز شد.» بعد از این بیانات می فرمایند: «چه شد که اکنون عقب نشینی کردید و با این که اسلحه در دست دارید و می توانید با اسلحه قیام کنید اجازه می دهید اسلام از مسیر خودش منحرف شود؟!» یعنی حضرت در عین حال که آن ها را توبیخ می کنند و می فرمایند: «این کار شما به کفر و بدبختی دنیا و آخرت منتهی می شود» اما آن اوصاف نیکوی انصار و سوابق درخشانشان را انکار نمی کنند. یعنی نه این کار زشتتان موجب می شود که خوبی های گذشته تان را فراموش کنیم و نه آن سابقه درخشانتان عذری می شود برای کارهای غلطی که اکنون انجام می دهید. در هر زمانی هر کس کار خوبی انجام داد ممدوح و مورد ستایش است و هرگاه مرتکب کار غلطی شد مورد نکوهش قرار می گیرد. نه گذشته ها عذری برای کارهای بد آینده می شود و نه کارهای بد آینده موجب می شود که گذشته های خوب افراد انکار شود. اگر در یک زمان کسی را ستایش کردند معنایش این نیست که الی الابد از اولیای خداست و هیچ عیب و نقصی ندارد. بلکه ماهم باید مادامی که کسی در مسیر صحیح است از او ستایش و قدردانی کنیم و اگر از مسیر صحیح منحرف شد و عاملی برای تضعیف ارزش های اصیل اسلامی و انقلاب شد او را کنار بگذاریم. نباید تصور کنیم که گذشته افراد همیشه تضمین کننده آینده شان است. همچنین اگر کسی در یک زمانی گنه کار بود اما بعد توبه کرد نباید او را ردّ کرد. در این که از کسی ستایش یا نکوهش شود یا کاری به آنها واگذار یا از کاری برکنار شود میزان حال فعلی اشخاص است.

وفقنا الله و ایّاکم ان شاءالله.

پی نوشت ها

1 . همزه، 6و7.
2 . شعراء، 227.
3 . سبأ، 46.
4 . هود، 121و 122.
5 . نساء، 150.
6 . نساء، 151.
7 . توبه، 107.
8 . عیون اخبار الرضا علیه السلام، ج2 ص26.