سوگنامه فدک صفحه 249

ناممکن است. این اصل هم مؤید به عقل و نقل است.

اما دلیل عقل، پس به طور خلاصه می‌گوییم: ذات حق تعالی در واهمه‌ی انسان نمی‌گنجد. پس پی بردن به کیفیت او بر انسان مخفی است. اما اینکه در و هم نمی‌گنجد، پس دلیلش واضح است؛ زیرا معنای داخل شدن او در وهم احاطه‌ی واهمه به او می‌باشد و گذشت که احاطه‌ی متناهی به نا متناهی محال است. ثانیا: هر چه به وهم آید محدود می‌شود و ذات او غیر محدود است، و اگر محدود شود واجب الوجود نیست. ثالثا: هر چه به وهم آید لا محاله دارای صورت است؛ زیرا شی‌ء مجهول به ذهن نمی‌آید و هر چه دارای صورت است مخلوق است و به همین دلیل است که ما را از تفکر در ذات خدا منع کرده‌اند. امیرالمؤمنین می‌فرماید:

«کلما میزتموه بأوهامکم فی أدق معانیه مصنوع مثلکم مردود الیکم [467] ».

هر چه را که دقیقترین معانیش به اوهام خود شناختید ساخته‌ی- ذهن- شماست که به شما برمی‌گردد.

از مفضل بن عمر روایت شده است که امام صادق علیه‌السلام فرمودند:

«من شبه الله بخلقه فهو مشرک، ان الله تبارک و تعالی لا یشبه شیئا، و لا یشبهه شی‌ء و کلما وقع فی الوهم فهو بخلافه [468] ».

کسی که خدا را به خلق تشبیه کند پس او مشرک است. بدرستی که خداوند متعال به چیزی شباهت ندارد و چیزی هم به او شبات ندارد و هر چیزی که در وهم واقع شود پس او غیر از خدا است.

در روایتی دیگر از امام صادق علیه‌السلام نقل شده است که حضرت فرمودند:

«الحمد لله الذی لا یحس و لا یجس و لا یمس، و لا یدرک بالحواس الخمس، و لا یقع علیه الوهم، و لا تصفه الالسن، فکل شی‌ء حسته الحواس، او جسته