علوم قرآن (مقدماتی) صفحه 18

5. اشاره: (فَخَرَجَ عَلی قَومِهِ مِنَ المِحرابِ فَأَوحی إِلَیهِم أَن سَبِّحُوا بُکرَهً وَ عَشِیًّا) (1) «پس [زکریا] از محراب بر قوم خویش در آمد و ایشان را آگاه گردانید [اشاره کرد] که روز و شب به نیایش بپردازید».

6. هدایت غریزی: یعنی رهنمودهای طبیعی و ذاتی که در نهاد تمام موجودات به ودیعت نهاده شده است تا راه بقا و تداوم حیات خود را پیدا کنند. (وَ أَوحی رَبُّکَ إِلَی النَّحلِ أَنِ اتَّخِذِی مِنَ الجِبالِ بُیُوتاً وَ مِنَ الشَّجَرِ وَ مِمّا یَعرِشُونَ ) (2) «و پروردگار تو به زنبور عسل، وحی [الهام غریزی] کرد که از کوه و درخت و داربست هایی که مردم می سازند، خانه هایی درست کن».

7. وحی نبوی: یعنی اتصال و ارتباط غیبی میان خداوند و پیامبران جهت القای پیام ها و تعالیم برای هدایت انسان ها. وحی به این معنا شاخصه نبوت است و در قرآن بیش از هفتاد مرتبه آمده است: (وَ کَذلِکَ أَوحَینا إِلَیکَ قُرآناً عَرَبِیًّا لِتُنذِرَ أُمَّ القُری وَ مَن حَولَها...) (3) «و چنین قرآن فصیح عربی را به تو وحی کردیم تا مردم ام القری (شهر مکه) و هر که را که در اطراف آن است از خدا بترسانی...»

تذکر: هرچند کلمه «وحی» در قرآن و زبان عربی در معانی دیگر هم کاربرد دارد اما اطلاق آن در خصوص انبیاء (علیهم السلام) تقریباً تعین یافته است، لذا:

«ادب دینی در اسلام اقتضا می کند که ما این تعبیر را در غیر انبیاء به کار نبریم.» (4)

اقسام وحی نبوی

بنابر تصریح قرآن کریم وحی نبوی به سه گونه است:

1- (1) . مریم، آیه11.
2- (2) . نحل، آیه68.
3- (3) . شوری، آیه7.
4- (4) . طباطبایی، سید محمد حسین، المیزان فی تفسیر القرآن، ج12، ص292.