علوم قرآن (مقدماتی) صفحه 33

سیوطی از قول جُوَینی نقل می کند که کلام الله نازل دو گونه است: گونه ای از آن چنان است که خداوند به جبرئیل می گوید: به پیامبری که به سوی او می روی بگو: خداوند می فرماید: چنین و چنان کن... و در این قسم، الفاظ و عبارات خاص در میان نیست. اما گونه ای دیگر از کلام الله این است که خداوند به جبرئیل می فرماید: این کتاب مرا به پیامبر بخوان، و جبرئیل نیز کلام الهی را بدون هیچ دگرگونی به پیامبر می رساند، همانطور که پادشاهی نامه ای می نویسد و به یک امین می سپارد و می گوید: این نامه را بر فلان شخص بخوان، در این صورت آن نامه رسان، کلمه یا حرفی از آن را تغییر نمی دهد.

قرآن از نوع دوم است و نوع اول همان سنت است، به همین جهت نقل به معنا در سنت جایز است اما در قرآن جز به قرائت عین متن جایز نیست، زیرا جبرئیل*آن را به لفظ آورد و اعجاز قرآن هم در همان الفاظ معین قرآن است. (1)

زرقانی می گوید: این پندار که وحی منزل بر پیامبر (صلی الله علیه و آله) از سِنخ معنا بوده و لفظ و تعبیر از جبرئیل یا پیامبر باشد باطل و معارض صریح کتاب، سنت و اجماع و فاقد کمترین اعتبار است. (2)

اسامی قرآن

قرآن سخن خداوند است که بر حضرت محمد (صلی الله علیه و آله) نازل گشته، در مصاحف نگارش یافته و در میان مسلمین به صورت متواتر منقول و محفوظ است. (3)

برای این کتاب با استفاده از آیات کریمه تا پنجاه و پنج عنوان ذکر شده

1- (1) . الاتقان فی علوم القرآن، نوع 16، با اندکی تلخیص.
2- (2) . مناهل العرفان فی علوم القرآن، ج1، ص50 و 51.
3- (3) . آمدی، علی بن احمد، الإحکام فی اصول الأحکام، ج1، ص82.