- درآمد 1
- علوم قرآنی 6
- اشاره 6
- پیشینه علوم قرآنی 7
- اشاره 13
- وحی در لغت 15
- وحی در قرآن 16
- اقسام وحی نبوی 18
- چگونگی نزول وحی 20
- اشاره 23
- نزول اجمالی و نزول تفصیلی (انزال و تنزیل) 26
- اشاره 32
- اسامی قرآن 33
- سوره های قرآن 36
- آیات قرآن 38
- اشاره 42
- معیار تقسیم به مکی و مدنی 43
- فایده و ضرورت شناخت آیات مکی و مدنی 43
- تعداد سوره ها و آیات مکی و مدنی 47
- اشاره 50
- فواید شناخت اسباب نزول 52
- اشاره 52
- العبره بعموم اللفظ 54
- دستیابی به اسباب نزول 56
- اشاره 59
- حفظ و نگارش در زمان پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) 60
- نگارش قرآن در زمان ابوبکر (رضی الله عنه) 64
- روش زید در جمع قرآن 66
- مصاحف صحابه 68
- یکسان سازی مصحف ها (توحید قراءات) 69
- اشاره 74
- تدوین قرائت های معروف 76
- تعریف قرائت 77
- عوامل اختلاف قرائات 78
- انحصار قرائت ها به هفت 81
- قاریان هفت گانه و راویان آنها 82
- اشاره 85
- ویژگی های قرائت عاصم به روایت حفص 85
- تواتر و حجیت قراءات سبعه 87
- حدیث سبعه احرف و قرائات هفتگانه 89
- اشاره 94
- استعمال تحریف در قرآن 95
- مفهوم تحریف 95
- انواع تحریف 96
- اشاره 98
- الف) آیه حفظ 98
- ادله مصونیت قرآن از تحریف 98
- ب) آیه عزّت 99
- اشاره 104
- ضرورت معجزه 106
- تحدی و مبارزه طلبی قرآن 107
- معارضه با آیات تحدی 109
- یادآوری 110
- ابعاد اعجاز قرآن کریم 116
- اشاره 116
- اشاره 116
- اشاره 117
- الف) گزینش کلمات 118
- ج) نظم آهنگ قرآن یا اعجاز صوتی 121
- د) وحدت موضوعی (تناسب معنوی آیات) 125
- اشاره 126
- جامعیت احکام اسلامی 133
- اشاره 143
- اشاره 143
- الف) زوجیت در قرآن 144
- ب) عمل لقاح بادها 146
- ج) گهواره بودن زمین 146
- د) گسترش زمین 147
- ه) آب، اصل حیات 148
- و) حرکت فلکها 149
- ز) پوشش هوایی حافظ زمین 150
- اشاره 158
- شرایط نسخ 160
- اهمیت بحث نسخ 161
- انواع نسخ در قرآن 163
- آیات منسوخه 164
- آیات صفح 167
- اشاره 170
- تعریف محکم و متشابه 171
- اقسام تشابه در قرآن 176
- تفسیر و تأویل 181
- تأویل متشابهات را چه کسی می داند؟ 182
- آیا حروف مقطعه از متشابهات است ؟ 184
- اشاره 186
- نمونه هایی از آیات متشابه 186
این تلاش، چکیده نظرات دانشمندان متقدم و معاصر است که در جامعه المصطفی (صلی الله علیه و آله) العالمیه - واحد گرگان، بارها توسط نگارنده و اساتید فن تدریس شده و با اصلاح و تکمیل به صورت متن آموزشی درآمده است. نگارنده در ذکر مطلب جدید هیچ ادعایی ندارد و هرچه دارد از سفره با برکت دانشمندان این فن است: جزاهم الله خیرا الجزاء.
به امید آن که این بضاعت مزجات، مشام جان ما را از نسیم های عطرآمیز این بوستان پرطراوت تازه گرداند، و حیات نوینی را در وجود ما بدمد، و اراده و عزم ما را برای بدست آوردن گوهرهائی از دانش بیدار سازد، تا گامهای ارزنده ای بسوی کتاب خدا برداریم و قرآن نوری باشد که هدایت دنیا و آخرت را در آن بجوئیم و روش زندگی خود را هماهنگ و همگام آن گردانیم؛ حبل الله المتین باشد که با تمسک به آن الفت و اتحاد خود را ایجاد نماییم؛ راه مستقیمی باشد به سوی خدای تعالی که ملت اسلام با پیمودن آن به سعادت و کرامت دنیا و آخرت نائل گردد.
یادآوری چند نکته
با توجه به ویژگی جامعه المصطفی العالمیه - واحد گرگان که محل تحصیل مشتاقان قرآن و سنت از مذاهب و اندیشه های مختلف اسلامی است، سعی بر آن بوده که به نقاط مشترک و مورد اتفاق اندیشه ها، تأکید شود و در ارائه مطالب از منابع فریقین و آرای اندیشمندان برجسته فن استفاده شود.
در این کتاب ده موضوع مهم علوم قرآنی در قالب پانزده فصل در حد دو واحد درسی، با بیانی ساده و قلمی روان آورده شده است که با مطالعه آن می توان به مطالب اساسی علوم قرآنی آشنایی پیدا کرد.