اشک مهتاب: شرح خطبه حضرت زهرا سلام الله علیها در مسجد صفحه 110

اعتبار خطبه (منابع، سند، طبقه)

اشاره

خطبه حضرت فاطمه(علیها السلام) در مصادر قدیمی شیعه و اهل سنّت ذکر شده است و سندهای متعددی دارد، مناسب می بینم که اعتبار این خطبه را سه بخش، را بررسی می کنم:

بخش اول: منابع خطبه

این خطبه در 18 منبع قدیمی ذکر شده است که نام آن منابع به شرح زیر است:

1. بلاغات النسأ، تألیف أحمد بن طیفور

أبوالفضل أحمد بن أبی طاهر، معروف به ابن طیفور، در سال 204 هجری در بغداد متولد شد و به سال 280 هجری در شام از دنیا رفت. تألیف حدود پنجاه کتاب را به او نسبت داده اند. اثر مشهور او «تاریخ بغداد» و اثر دیگر او «المنثور و المنظوم» است. ابن طیفور این کتاب را در چهارده جزء تألیف نمود که تنها دو جزء یازدهم و دوازدهم آن باقی مانده و بقیه اجزای آن مفقود گردیده است. بخشی از جزء یازدهم کتاب فوق، به نام «بلاغات النسا» هم اکنون در دسترس است.

این کتاب که اکنون به صورت مستقل تحت همین عنوان چاپ شده است، حاوی سخنان برخی از زنان اندیشمند و خطبای عرب زبان است. این کتاب از قدیمی ترین منابع مکتوبی است که خطبه حضرت فاطمه(علیها السلام) با سلسله اسناد در آن موجود است و هم اکنون در دسترس ما قرار دارد.

2. مختصر بصائر الدرجات، تألیف حسن بن سلیمان حلّی

سعد بن عبدالله اشعری قمی از علمای بزرگ و از محدثان جلیل القدر شیعه کتابی به نام «بصائر الدرجات» را تألیف نمود، این کتاب که حاوی احادیث اعتقادی و تاریخی در اثبات عقاید شیعه بود، تا قرن هشتم هجری در دست علمای شیعه بوده و از کتب مورد اعتماد نزد آنان بوده است.

حسن بن سلیمان حلّی که او نیز از علمای شیعه در قرن هشتم بود، بخشی از احادیث آن