- پیش گفتار 1
- تعریف معجزه در لغت و اصطلاح 5
- بررسی مفهوم معجزه در قرآن 11
- اشاره 11
- تحلیل و بررسی 21
- تعریف معجزه با اصطلاح «خرق عادت» 24
- اشاره 24
- الف) اشاعره و خرق عادت 28
- ب) مبانی کلامی معتزله در باب خرق عادت 29
- بررسی دیدگاه نواندیشان 40
- اشاره 40
- نارسایی تعریف معجزه به «خرق عادت» 48
- بررسی اشکالات بر خرق عادت 51
- پاسخ شبهه ممتنع بودن خرق عادت 53
- خلاصه و داوری 57
- تحلیل کاربرد قید «تحدّی» در تعریف معجزه 59
- تحلیل کاربرد قید «تقارن زمانی معجزه با تحدّی» 67
- نتیجه گیری 68
- تطبیق خرق عادت بر قرآن 70
- بررسی و نقد ادله منکران خارق العاده بودن قرآن 73
- تطبیق هماوردطلبی (تحدّی) بر قرآن 78
- تحدی قرآن از دیدگاه اهل کلام 79
- تحدّی فراتر از فصاحت و بلاغت 85
- استدلال علامه طباطبایی برای عمومیت تحدی آیه 13 سوره هود 88
- نقد و بررسی دیدگاه ها درباره تحدّی 90
- دیدگاه علامه طباطبایی (رحمه الله) 95
- تطبیق مبانی متکلمان در پاسخ به هماوردطلبی قرآن 100
- اثبات تواتر عدم معارضه با قرآن از منظر اهل کلام 105
- تجدد و استمرار اعجاز قرآن در همه زمان ها 107
- نتیجه گیری 109
- عدم معارضه با قرآن 111
- بررسی شبهه از بین بردن معارضات به دست مسلمانان 117
- بررسی شبهه توانایی اهل فصاحت و بلاغت برای معارضه 119
- بررسی صحت نسبت معارضه، به معارضان 121
- معارضه با قرآن پس از وفات پیامبر (صلی الله علیه و آله) 123
- اشاره 129
- معارضه در عصر حاضر 129
- سوره جعلی «ایمان» 133
- مقایسه آیات قرآن و سوره ساختگی ایمان 134
- نتیجه گیری 136
- اشاره 138
- اشاره 139
- فصاحت و بلاغت قرآن 139
- اشاره 144
- اشاره 149
- عدم اختلاف در قرآن 149
- اشاره 149
- ب) عدم اختلاف در معارف 152
- جامعیت معارف قرآن 154
- اُمّی بودن آورنده قرآن 158
- اعجاز علمی قرآن 162
- پایه گذاران هیئت جدید 163
- قرآن و زندگی در کرات دیگر 166
- نظم علمی در ساختمان قرآن 167
- اعجاز عددی قرآن 170
- بررسی نظریه «صرفه» از دیدگاه متکلمان 173
- نقد نظریه صرفه 176
- نتیجه گیری 177
تعریف معجزه با اصطلاح «خرق عادت»
اشاره
بیشتر متکلمان، معجزه را «فعل یا امری خارق العاده» تعریف کرده اند؛(1) هرچند بعضی آن را به «امری خلاف العاده»،(2) و برخی، به چیزی که سبب تعجب دیگران است(3) نیز تعریف کرده اند. متکلمان در بحث نبوت به این
1- (1) برای نمونه ر. ک: سعدالدین تفتازانی، شرح المقاصد، تحقیق عبدالرحمن عمیره، ج 4 و 5، جزء 5، ص 11؛ علی بن محمد جرجانی، التعریفات، تحقیق القاضی بن عبدالحکیم، ص 231؛ و نیز شرح المواقف، ج 4، جزء 8، ص 246؛ ابومنصور حسن بن یوسف حلی، شرح باب حادی عشر، شارح حلی فاضل مقداد کیوری، ص 47؛ ابوحامد بن محمد غزالی، الاقتصاد فی الاعتقاد، تحقیق دکتر ابراهیم جوبوقجی، ص 206؛ محمد بن محمد النعمان مفید، النکت الاعتقادیه، ص 28 و نصیرالدین طوسی، تلخیص المحصل؛ ص 350.
2- (2) «والمُعجزهُ فَعلٌ یظهر علی یدی مدّعِی النبوه بخلاف العاده مع زمانِ التکلیفِ موافقاً لدعواه و هو یُدعی الخلق لی معارضه و یتحداهم أن یأتوُا بِمِثلهِ فیعجزُوا عنه»؛ ابوالمظفر اسفراینی، التبصیر فی الدین، تحقیق کوثری، ص 156 و ابومنصور عبدالقاهربن طاهر بغدادی، اصول الدین، ص 107: «وان المعجزهَ أَمر یظهر بخلافِ العادهِ علی یدی مدعی النبوهِ مع تَحدیه قومه بها و مع عجزِ قومِهِ عن المعارضهِ مثلها علی وجه یدل علی صدقه فی زمان التکلیف».
3- (3) «عبقریهٌ مِن اعمالِ النبی (صلی الله علیه و آله) متی سطَع نُورُها علی ابصارِ الناظرینِ اورثت فیهِم دِهشهً تسوقهم إلی الاذقانٍ»؛ هبه الدین الحسینی شهرستانی، المعجزه الخالده؛ ص 5.