مقدمات بنیادین علم تفسیر صفحه 131

و انبساط یافت و روزگاری مجددا انقباض یافته توده عظیم اولیه را بوجود می آورد، لازمه چنین انقباض و انبساطهایی انحناء کامل آن است که تمام قسمتهای آن باهم دیگر اتصال یافته باشند و محدود بودن را برسانند.

گریگوریف و مایاکاشیف دو دانشمند ریاضی دان روسی سالها پیش اعلام کردند:

تقریبا شصت سال قبل این معادله هسته ای دانشمندان مربوطه را برای مدتها سرگردان ساخت (؟ +الکترون+پروتون-نوترون) تا زمانی که پاولی سویسی گفت: انرژی نابود شده تنها می تواند حمل ذرّه ای ناشناخته باشد و بزودی دانشمندان پی بوجودش برده آن را نوترینو onirtueN نام نهادند و طولی نکشید ذرّه ضد نوترینو نیز شناخته شد.

جرم نوترینو در حال سکون حدود صفر بوده و بدون بار الکتریکی است و به آسانی می تواند از میان کره زمین و حتی خورشید بگذرد بدون آن که به چیزی برخورد نماید و برخی خواصی مشابه فوتون برای آن قائل شدند. آنچه مورد بحث است این که فعل و انفعالات هسته ای درون ستارگان سرچشمۀ اساسی زایش نوترینوها می باشند یعنی از تبدیل چهار پروتون به یک ذرّه الفا (هسته هلیوم) دوپزیترون (الکترون مثبت) و دونوترینو حاصل می شوند که پزیترون ها بر اثر برخورد با الکترونها نابود می شوند ولی نوترینوها از مرکز ستارگان جدا شده و در فضا به پرواز درمی آیند بنابراین باید توده ای از نوترینوها در جهان وجود داشته و جرم آنها برابر جرم تمام ماده مرئی باشد و در نتیجه انحنای جهان تا درجه زیادی بوسیله نوترینوها محدود گردد و این نوترینوها هستند که حد و مرز کائنات را تشکیل می دهند.

چقدر متناسب است این خبر از حضرت علی علیه السّلام را در اینجا نقل نماییم که چون از ایشان پرسیدند طارقی که پروردگار در قرآن از آن نامبرده (وَ اَلسَّماءِ وَ اَلطّارِقِ - وَ ما أَدْراکَ مَا اَلطّارِقُ - اَلنَّجْمُ اَلثّاقِبُ. . .) مقصود چه بوده؟ حضرت فرمود: نیکوترین ستارگان است-انسان آن را نمی شناسد-نامگزاریش به طارق بدین علت است که طی طریق نورش از هفت آسمان است و باز به مکان خودش برمی گردد.

طارق: در قلمرو کلمات (ط-ر-ق) خاموش گردیدن و صدایی نداشتن-رویهم انباشته شدن-بر یکدیگر و تو بر تو نهادن چیزی و طارق السالک للطریق؛ لکن در شب (تاریکی) . . .

ثاقب: در قلمرو معانی آن: افروخته و شعله دار شدن-روشن شدن-بسیار سرخ گردیدن و. . . با توجه به اختلاف طرائق اسلامی (کنا طرائق قددا) و اینکه هفت طرائق اشاره شده (وَ لَقَدْ خَلَقْنا فَوْقَکُمْ سَبْعَ طَرائِقَ) و معانی مربوط به طارق و ثاقب و مهمتر از همه اشاره حضرت علی علیه السّلام به