مقدمات بنیادین علم تفسیر صفحه 135

علم نجوم می گوید خورشید با سیّارات منظومه خود با سرعت 19 کیلومتر در ثانیه در حال حرکت است و این حرکت درست مقابل نقطه ای در یک محل از سیّاره ادامه دارد یعنی این حرکت نسبت به نقطه واقع در سیّاره «جاثی» می باشد.

ببینیم قرآن چه می فرماید: آیه موردنظر آشکارا اعلام می کند که خورشید و ماه و زمین دارای حرکتی غیر از حرکت عادی و ابتدایی خود می باشند و می فرماید: (وَ کُلٌّ فِی فَلَکٍ یَسْبَحُونَ) : هر کدام (از سیارات و خورشید) در مدار و گردونه خود حرکت می کنند و گویی که آرام شنا می کنند.

خورشید دارای حرکت خاصّی است و آن عبارت از گردش آن به دور خود چنان که زمین نیز دارای چندین حرکت و ماه نیز دارای یک نوع حرکت بر گرد خود می باشد که اصطلاحا این حرکت را «حرکت وضعی» می گویند قرآن به گردش زمین اشاره کرده و می گوید: وَ لاَ اَللَّیْلُ سابِقُ اَلنَّهارِ: شب از روز سبقت نمی گیرد.

گردش زمین به دور خود موجب پیدایش منظم شب و روز است، این مطلب از آیه فوق به خوبی استنباط می شود با توجّه به این توضیحات معنای کلی آیه فوق چنین می شود: و خورشید در حال حرکت به سوی نقطه مشخص و پایگاهی معیّن است و این حرکت محاسبه دقیق و اندازه گیری خداوند قدرتمند و داناست و اما کره ماه، برای آن نیز مراحل و ایستگاههایی قرار دادیم که بالاخره بعد از اتمام آن مراحل و منازل مانند خوشه فرسوده و خمیده خرما بازگشت می کند نه خورشید می تواند ماه را جذب کند و نه شب می تواند از روز سبقت گیرد بلکه همه آنها از روی نظم و حساب دقیق در یک مدار، آهسته و شناکنان در حرکتند.

*

و الشمس و القمر بحسبان. . .

انسان از روزی که خود را شناخته با ماه و خورشید بیشتر از سایر ستارگان و سیّارات سروکار داشته و همدم بوده است و به همین دلیل روزبه روز برای پی بردن به حرکات و سکنات و اوضاع آنها بیشتر خود را محتاج ریاضیات «حسبان» دانسته است همان ریاضیاتی که رابطه انکارناپذیری می باشد بین انسان و پدیده های محیطی موجودات و از ابداعات مغز بشری است.

وقتی قانونهای سه گانه تجربی و مهم کپلر را درباره سیّارات منظومه شمسی می بینیم یا قانون جاذبه نیوتون یا روابطی که بین ذرات و اتم ها و اجرام و کرات برقرار است و حتی با