مقدمات بنیادین علم تفسیر صفحه 147

شرح موجهای عمقی و سطحی دریاها در قرآن

سوره نور آیه 40 چنین می فرماید:

أَوْ کَظُلُماتٍ فِی بَحْرٍ لُجِّیٍّ یَغْشاهُ مَوْجٌ مِنْ فَوْقِهِ مَوْجٌ مِنْ فَوْقِهِ سَحابٌ ظُلُماتٌ بَعْضُها فَوْقَ بَعْضٍ إِذا أَخْرَجَ یَدَهُ لَمْ یَکَدْ یَراها وَ مَنْ لَمْ یَجْعَلِ اَللّهُ لَهُ نُوراً فَما لَهُ مِنْ نُورٍ

: «یا مانند تاریکیها در دل یک دریای ژرف و عمیق که موجی سرتاسر عمق آنرا می پوشاند و باز موجهایی که روی آن موجهای عمقی در تلاطم می باشند و روی موجهای سطحی را هاله هایی از ابرهای تاریک و سیه فام می پوشاند این موجها و ابرها روی یکدیگر قرار دارند اگر (در یک چنین شرایطی) کسی بخواهد دست خود را مشاهده کند امکان ندارد آن را ببیند این مثال در مورد آن کسی است که خداوند نور هدایت را فراراه او قرار نداده است (زیرا خود نخواسته است) و هرکس را که خداوند فراراهش نور هدایت و سعادت قرار ندهد هرگز نوری وجود نخواهد داشت (که او را به سرمنزل سعادت و رستگاری برساند) .»

آنچه از مفهوم این آیه مستفاد است اشاره به موجهای عمقی و سطحی موجود دریا است. بزرگترین و سهمگین ترین موجهای یک اقیانوس امواجی است که به چشم دیده نمی شود بلکه آنها در ژرفای عمیق دریا در مسیر خطی پیچیده و پوشیده از دید انسانها در حرکت و سیر جنبش می باشد و از سالیانی دراز تا چند سال پیش هنوز این امواج داخلی و عمقی ناشناخته بودند. در کشتیرانی این مطلب به چشم می خورد که کشتیهای اعزامی به سوی قطب شمال با مشکلات زیادی مواجه بودند از جمله آن که مسیر خود را با صعوبت می پیمودند و اصطلاحا این مناطق دریای صعب العبور را بنام (آب مرده) یا آب بی جان می گفتند که در حال حاضر به نام مناطق دارای امواج عمقی یا موجهای داخلی می شناسند.

در اوایل سال 1900 توجه خاصی از جانب دریانوردان اسکاندیناوی به این سو معطوف گردید و آن را در برنامه پژوهشی و تحقیقاتی خود به عنوان یک اصل تحقیقی مورد مطالعه قرار داده و در زمینه امواج موجود زیر دریاها شروع به مطالعه و بررسی نمودند. امروزه علی رغم مشکلات، علل ایجاد و تولید این گونه امواج که در اعماق دریاها به ارتفاع زیادی شکل می گیرد و سپس تا آخرین حد ممکن فرود می آیند و پایین می روند معلوم شده است زیرا پیدایش این امواج که در اعماق دریا در یک میدان وسیع از اقیانوس صورت می گیرد با اعزام غواصّان با دستگاههای مجهز به اعماق آن و ایجاد ارتباط بین آن و همکاران غواص در سطح آب که درون