مقدمات بنیادین علم تفسیر صفحه 152

می شناسند در آیه مزبور نیز کیفیت پیدایش استخوان را منبعث از غضروف معرفی می کنند. بعد از آن که استخوان پیدا شد گوشت یا عضلات شروع به پیدایش می کند که می توان با مطالعات تکنیکی به وجود عضلات بعد از مرحله استخوانی شدن پی برد. در این مرحله نیز طبق قانون تمایز و کیفیت سلولی، سلولهایی که استخوان را احاطه کرده اند تقسیم و تنوع خود را در جهت پیدایش عضلات آشکار می کنند. در حالی که استخوان سازی و پیدایش عضلات ادامه دارد، سایر اعضای بدن نیز بوجود می آیند. هرکدام از این مراحل ساعتها، روزها و ماهها طول می کشد، آیات قرآن صراحتا تحقیقات علمی را تائید می کند.

در قسمتی دیگر از آیه می فرماید: (ثُمَّ أَنْشَأْناهُ خَلْقاً آخَرَ) این یکی دیگر از معجزات علمی قرآن است، با پیشرفت علم و دانش بر این حقیقت دست یافتند که انسان و حیوان در مراحل جنینی از حالاتی می گذرد که هر دو در این حالات از نظر مرحله عبور مشترک و به لحاظ تکوین و آفرینش یکسان هستند فقط در مورد انسان یک مرحله دیگر وجود دارد که او را متمایز و مشخّص از سایر حیوانات می کند و این مرحله «تمایز» است که خداوند آنرا با لفظ (خلقا آخر) بیان می فرماید یعنی عبور حیوان و انسان از مراحل جنینی تا حدودی مشترک است پس از آن انسان مسیر تکوینی خود را به اراده خداوند جدا می کند و راه دیگری را در تکامل خود می پیماید که در انتها به صورت انسان درمی آید. انسان تحت نظارت و هدایت الهی این مسیر را ادامه داده به منتهای منهج تکاملی می رسد که می فرماید: «ثُمَّ أَنْشَأْناهُ خَلْقاً آخَرَ» یعنی سپس انسان را لباس آفرینش دیگری پوشاندیم. با توضیح کافی در مورد این مراحل، خلقت انسان از دیدگاه علم و مذهب روشن می گردد و درمی یابیم که تحوّلات گوناگون جنین آن طور که در قرآن بیان شده است همان حقایقی است که دانش جدید به آن دست یافته است.

*

شرح پوشش های اطراف جنین در قرآن

جنین از سوی بسیاری از عوامل مورد هجوم است خطراتی که ممکن است به جنین برسد عبارتند از ضربه های مکانیکی، فشار، حرارت، نور و ناهمگونی محیط داخلی رحم که همگی جنین را در معرض آسیب قرار می دهد خداوند در آیه 6 سوره زمر می فرماید: