مقدمات بنیادین علم تفسیر صفحه 210

این گمراه شده توسط شیطان «مالِکِ یَوْمِ اَلدِّینِ» را به «الملک الدّیان» تغییر داده است. منظور خداوند این است که روزی به نام روز جزا وجود دارد و مردم باید خود را برای مکافات عمل در آن روز آماده سازند و مالک آن روز خداوند متعال است. ولی این گویندۀ شیطان صفت به خاطر عدم اعتقاد به روز جزا چنین تغییری را روا داشته است. او «إِیّاکَ نَعْبُدُ وَ إِیّاکَ نَسْتَعِینُ» را به شکل «لک العباده و بک المستعان» تغییر داده است. منظور آیه این است که ما تنها خدا را می پرستیم و تنها از او یاری می جوییم و در برابر غیر خدا کرنش نمی کنیم. این آیه انسان مؤمن را این گونه توصیف می کند که در عبادت و یاری جستن جز خداوند را شایسته نمی داند و تنها اوست که شایسته عبادت و یاری جستن می باشد. ولی از این تغییر تعبیر چنین منظوری برداشت نمی شود. این آیه با توجه به مبتلا بودن اعراب جاهلیت در آن دوران به شرک در مقام عبادت و استعانت و کرنش آنها در برابر بتها و طلب یاری از آنها و اعتقادشان مبنی بر این که بتها آنها را به خدا نزدیک می سازند و برایشان در نزد خدا شفاعت می کنند در ارتباط با توحید در مقام عبادت و استعانت دربردارنده معنی بسیار لطیفی است. در حالی که این شخص عبادت و استعانت را در خداوند منحصر کرده است ولی توجهی به حالت مؤمن، اظهار توحید توسط وی و امتیازش نسبت به سایر اعراب در آن دوران توجهی ندارد.

این نویسنده ناآگاه به جای «اِهْدِنَا اَلصِّراطَ اَلْمُسْتَقِیمَ» ، «اهدنا صراط الایمان» را به کار برده است. باید خاطرنشان ساخت که الفاظ وی فقط از نظر الف و لام مختصرتر از این آیه شریفه است. البته بدیهی است که الف و لام هیچ تغییری در اینجا نداده است. صراط مستقیم نزدیک ترین راه قابل تصور برای رسیدن به هدف موردنظر است و محدود به شکل و بعد خاصی نیست بلکه تمامی اعتقادات صحیح و ویژگیهای برجسته و کردار نیکوی موردنظر را شامل می شود. در حالی که او صراط را تنها به صراط ایمان محدود ساخته است و ایمان یک امر قلبی و اعتقادی است و شامل دیگر ابعاد نمی شود.