مقدمات بنیادین علم تفسیر صفحه 212

(حاشیه ای بر مباحث و مفاهیم)

متنبّیان -پیامبران دروغین

[پژوهشی از مترجم]

پس از گسترش اسلام و قبل و بعد از رحلت پیامبر اکرم صلّی اللّه علیه و آله و سلم عده ای به دلایلی که برمی شماریم ادّعای نبوت کردند (بدین جهت به آنها «متنبّی» گویند یعنی کسی که خود را نبی می خواند) . علل ظهور پیامبران دروغین را دکتر بحریه اوچ اوک استاد دانشکدۀ الهیات دانشگاه آنکارا در کتاب تاریخ پیامبران دروغین در صدر اسلام چند چیز دانسته است که به طور خلاصه عبارتند از:

1) اوضاع دینی عربستان هنگام ظهور اسلام شامل: الف) بت پرستی در عربستان. ب) ادیان بیگانه ای که در عربستان نفوذ کرده بودند. مثل آیین صابئی، مجوسی، یهودی، مسیحی و تشکّل مفهوم تک خدایی در تضاد با بت پرستی در عربستان و آیین حنیف.2) ارتداد.3) سایر علل از قبیل: الف) رقابت عشیره ای و قبیله ای، و وابستگی قبیله ای، ب) علل سیاسی و اقتصادی، ج) کهانت. دلایل فوق باعث شد که عده ای ادعای پیامبری کنند. از جملۀ آنها عبارتند از:1) اسود العنسی؛ اسود بن کعب بن عوف که ابتدا کاهن بود، و با زبانی شیرین و سخنان دلنشین و با یک رشته حیله گیریها، به شیوۀ فریب و گول زدن مردم جاهل، آشنا بود. اسود آن چنان مهارتی در گول زدن مردم داشت که عدۀ زیادی از قبیله مذبح به تمامی خواسته های وی گردن نهاده بودند. او الاغی داشت که وقتی اسود به گوشش می گفت: به خدایت سجده کن، الاغ خم می شد و سجده می کرد، و وقتی دستور می داد بلند شود، الاغ به پا می خاست. اسود در زمان حیات پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و سلم ادّعای پیامبری کرد و خود را رحمان الیمن لقب داد. اسود سرانجام به دست فیروز دیلمی یا به قول ابن سعد در (الطبقات الکبری، ج 5/383) به دست قیس بن هبیره مکشوح کشته شد.