مقدمات بنیادین علم تفسیر صفحه 234

قرائت های هفت یا ده گانه همراه است و چگونه می توان اصل قرآن را با ویژگیهای قرائت ها مقایسه نمود؟

اگر فرض کنیم که موضوع موردنظر، متواتر بودن قرائت های هفتگانه یا دهگانه است-چنان که چنین به نظر می رسد-بطلان دلیل ارائه شده بیشتر مشخص می شود زیرا بدیهی است که قرآن به واسطه این چند نفر به پیامبر ختم نمی شود.

اگر کسی کمترین بهره ای از دانش، عدل و انصاف داشته باشد و دارای عقل و اندیشه ای سلیم باشد به هیچ وجه چنین ادّعایی نخواهد کرد.

رابعا:

اشاره

اختلاف قرائت ها با یکدیگر مانند اختلاف موجود در قرائت «ملک» و «مالک» نشأت گرفته از ریشه کلمات است. لازمه چنین اختلافی این است که قرائت های هفت گانه به طور متواتر به دست ما رسیده باشد و به عنوان مثال «ملک» و «مالک» لازم و ملزوم یکدیگرند و متواتر بودن یکی از آنها به متواتر بودن دیگری بستگی دارد. ابن حاجب و گروهی از متأخّرین چنین اعتقادی دارند.

پاسخ:

آن گونه که به نظر می رسد دلیل ارائه شده برای اثبات متواتر بودن قرائت های هفتگانه است در حالی که دلیل مذکور بنابر اقتضا، تمام قرائت ها را شامل می شود. از سوی دیگر برخی از پژوهشگران و علمای اهل تسنن خاطرنشان ساخته اند که به جز این هفت قاری قاریان دیگری وجود دارند که دارای جایگاهی برتر و مقامی بالاتر هستند. ابو محمد مکی در همین رابطه خاطرنشان می سازد که مردم بیش از هفتاد قاری قرآن می شناسند که از نظر مرتبه و درجه بالاتر از این هفت قاری می باشند. بدیهی است که این هفت قاری هیچ رجحان و اولویتی نسبت به سایر قرّاء قرآن ندارند. به طور کلی دلیل مذکور به فرض آن که درست باشد بدون هیچ گونه رجحان و امتیازی همه قرائت ها را شامل می شود.

اگر منظور، متواتر بودن تمامی قرائت هاست در این صورت بطلان این مدّعا ثابت می شود. البته هیچ یک از افراد معتقد به متواتر بودن قرائت ها نگفته است که