مقدمات بنیادین علم تفسیر صفحه 243

و در شام؛ عبد الله بن عامر (یکی از قرّاء سبعه) و عطیه بن قیس کلابی و اسماعیل بن عبد الله بن مهاجر و یحیی بن حارث و شریح بن یزید حضرمی.

طبقه چهارم: شاگردان و روات طبقه سوم می باشند مانند ابن عیاش و حفص و خلف.

طبقه پنجم: طبقه اهل بحث و تألیف است و چنانکه گفته اند اوّل کسی که در قرائت به تألیف پرداخت ابو عبید قاسم بن سلام است پس از آن احمد بن جبیر کوفی پس از آن اسماعیل بن اسحاق مالکی از اصحاب قالون راوی پس از آن ابو جعفر ابن جریر طبری پس از آن داجونی پس از آن مجاهد.

پس از اینان دامنه بحث و تحقیق وسیعتر شده امثال دانی و شاطبی کتب و رسائل بی شمار به نظم و نثر نوشتند.

قرّاء سبعه

هفت تن از قرّاء طبقه سوم در میان مردم شهرت بسزایی بدست آورده مرجعیتی پیدا کردند که دیگران را تحت الشعاع قرار دادند و همچنین روایت اینان با این که بسیار بودند در هرکدام دو راوی از میان روات تعیّن بدست آوردند. قرّاء سبعه و راویانشان به ترتیب زیر می باشند:

اوّل: ابن کثیر مکّی راویان وی قنبل و بزی می باشند به یک واسطه.

دویم: نافع مدنی و راویان وی قالون و ورش می باشند.

سیم: عاصم کوفی و راویان وی ابو بکر شعبه بن عیاش و حفص می باشند و قرآنی که امروزه در میان مردم دایر است مطابق قرائت عاصم است به روایت حفص.

چهارم: حمزه کوفی و راویان وی خلف و خلاد هستند به یک واسطه.

پنجم: کسائی کوفی و راویان وی دوری و ابو الحارث می باشند.

ششم: ابو عمرو بن علاء بصری و راویان وی دورزی و سوسی می باشند به یک واسطه.

هفتم: ابن عامر راویان وی هشام و ابن ذکور با یک واسطه.

و تالی قرائات سبع در شهرت قرائت قرّاء ثلاثه است که عبارت اند از ابو جعفر و یعقوب و خلف.

و قرائتهای دیگری نیز نقل شده مانند قرائتی که بطور متفرقه از اصحاب رسیده و همچنین قرائتهای شاذ که مورد اعتنا قرار نگرفته اند و همچنین قرائتهایی متفرقه از ائمه اهل بیت علیه السّلام روایت شده ولی روایتهایی دیگر از ایشان رسیده که امر به اتّباع قرائتهای مشهور می نماید.

جمهور علماء عامّه قرائات سبع را متواتر می دانند و حتی جماعتی روایت نبوی معروف