مقدمات بنیادین علم تفسیر صفحه 255

درک می کند ترجمه کند به هیچ وجه این کار وی «تفسیر به رأی» محسوب نمی شود.

تفسیر به رأی بدین معناست که شخص بدون مراجعه به اهل بیت علیه السّلام برداشت مستقلی از قرآن داشته باشد زیرا اهل بیت عدل قرآن محسوب می شوند و باید به آنها تمسّک جست و در مسائل به آنها مراجعه نمود. «تفسیر به رأی» بدین معناست که فرد براساس دیدگاه شخصی خود به تأویل امور متشابه در قرآن بپردازد. امام صادق علیه السّلام در همین زمینه می فرماید: مردم در امور متشابه هلاک گشتند زیرا در اثر بی توجهی و ناآگاهی، معنا و واقعیت امور یاد شده را درک نکرده و در نتیجه براساس دیدگاههایشان به تأویل آنها پرداختند و به جانشینان پیامبر مراجعه نکردند تا آنها را آگاه سازند.

به عبارت دیگر «تفسیر به رأی» آن است که ما بدون توجه به امور عام، خاص مطلق، مقیّد و قرینه های ذکر شده از سوی امامان معصوم علیهم السّلام، ظاهر قرآن را حجّت تلقی کنیم و می دانیم که این موضوع با استناد بر ظواهر قرآن فرق می کند.

ثالثا: اگر فرض کنیم استناد به ظاهر قرآن از مصادیق تفسیر به رأی و مشمول روایاتی می باشد که از تفسیر به رأی نهی کرده اند در نتیجه میان این دسته از روایتها و روایاتی که به طور صریح حجیّت داشتن ظواهر قرآن را مورد تأکید قرار داده اند می بایست همخوانی وجود داشته باشد و به همین دلیل باید برای «تفسیر به رأی» معنی دیگری بیابیم. در حالی که می دانیم تفسیر به رأی یعنی فردی براساس دیدگاه شخصی خود به تأویل امور متشابه در قرآن بپردازد و بدون مراجعه به قرینه موردنظر بر پایه ظاهر امور یادشده حکم صادر نماید. پس برای ایجاد همخوانی میان این دو دسته از روایات چاره ای نداریم جز این که معنی دیگری برای «تفسیر به رأی» ارائه دهیم.

مورد دوم

اشاره

این که برای درک قرآن می بایست به اهل بیت علیهم السّلام مراجعه نمود زیرا روایات متعددی در این رابطه داریم. در اینجا به عنوان مثال به چند روایت اشاره می کنیم: