مقدمات بنیادین علم تفسیر صفحه 256

از شعیب بن انس روایتی نقل شده که امام صادق علیه السّلام به ابو حنیفه فرمود: آیا شما فقیه اهل عراق هستید؟ عرض کرد: آری. امام علیه السّلام فرمود: بر پایه چه چیزی فتوا صادر می کنی؟ عرض کرد: براساس کتاب خدا و سنت پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و سلم. امام علیه السّلام فرمود: ای ابا حنیفه آیا کتاب خدا را آن طور که شایسته است می شناسی و ناسخ و منسوخ آن را از یکدیگر تشخیص می دهی؟ عرض کرد: آری. امام علیه السّلام فرمود: ای ابا حنیفه وای بر تو ادّعا می کنی دارای علمی هستی که تنها در نزد اهل بیت پیامبر که قرآن بر آنها نازل گردیده یافت می شود. وای بر تو این علم تنها در نزد خواص از ذریّه پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و سلم وجود دارد و خداوند حتی یک حرف از کتابش را برای تو به ارث نگذاشته است.

زید الشحّام روایت کرده که قتاده بر «امام باقر علیه السّلام» وارد شد. امام به وی فرمود: آیا تو فقیه اهل بصره هستی؟ او عرض کرد: این گونه ادّعا می کنند. امام فرمود: به من خبر رسیده که تو قرآن تفسیر می کنی. عرض کرد: آری. امام فرمود: اگر قرآن را از پیش خود تفسیر کنی، هلاک خواهی شد و مردم را به هلاکت خواهی افکند و اگر قرآن را به نقل از دیگران تفسیر کنی باز به همین سرنوشت دچار خواهی شد. وای بر تو! کسانی که مخاطب قرآن هستند آن را درک می کنند. علاوه براین دو روایت، روایات دیگری نیز در همین راستا وجود دارد. که مضامین فوق را دربر دارد.

پاسخ:

این که گفته شود کسانی قرآن را درک می کنند که به تمامی امور و ویژگیهایش از جمله به ناسخ و منسوخ، محکم و متشابه و ظاهر و باطن آن آشنایی داشته باشند یعنی «امامان معصوم» که قرآن بر آنها نازل گردیده با حجیّت داشتن ظواهر قرآن هیچ گونه منافاتی ندارد.

این ادّعا که مردم حتی یک کلمه نمی توانند از قرآن بهره بگیرند و قرآن برای هیچ کس به استثنای ائمه معصومین علیهم السّلام به هیچ وجه قابل درک و شناخت نیست ادّعای درستی نیست و این که قرآن فقط بر اهل بیت نازل شده، کلام حق و درستی