مقدمات بنیادین علم تفسیر صفحه 258

صرف نظر از «نهج البلاغه» حتی از درک کتابهای دانشمندان قدیم البته به استثنای بعضی از کارشناسان نیز ناتوان می باشد پس چگونه می تواند قرآن که علم اولین و آخرین در آن است و از سوی خداوند متعال به واسطه روح الامین بر سیّد و سالار رسولان صلّی اللّه علیه و آله و سلم فروفرستاده شده و عامل هدایت جهانیان تا قیام قیامت است درک کند.

پاسخ:

هرچند قرآن دارای ویژگیهای یاد شده است و این موضوع قابل انکار نیست که دانش قرآن تنها در اختیار پیامبر گذاشته شده است ولی این مانع از آن نمی شود که مردم بتوانند به ظاهر قرآن استناد نمایند.

رابعا:

اشاره

می دانیم که امور کلی و مطلق قرآن به واسطه موارد بسیاری مقیّد شده اند و نیز به طور کلی می دانیم که آن بخش از ظواهر قرآن که فرد آگاه به زبان عربی فصیح آن را می فهمد به طور حتم مدنظر نیست زیرا انسان می تواند با استناد به آن عمل نماید در حالی که انسان مجاز نیست که بر پایه دومین بخش از ظواهر قرآن عمل نماید زیرا این بخش دارای معنای باطنی است.

پاسخ:

اوّلا: این موضوع با روایات یاد شده در تضاد است زیرا امام علیه السّلام با آگاهی به این که در موارد بی شماری در قرآن امور عام تخصیص یافته و امور مطلق مقیّد گردیده است چنین مطالبی را بیان فرمود. براساس استدلال مذکور ظواهر قرآن از حجیّت ساقط می شود در حالی که از موارد یاد شده چنین چیزی استنباط نمی شود.

ثانیا: وجود موارد بسیار و متعدد خاص و مقیّد در قرآن که باعث می شود تا برخلاف ظاهر الفاظ حکم صادر شود با حجیّت داشتن سایر الفاظ قرآن که مشمول موارد یاد شده نیستند هیچ منافاتی ندارد. بعضی از الفاظ قرآن در چارچوب موارد یاد شده نمی گنجند و منظور از حجیّت ظواهر نیز همین الفاظ از قرآن هستند. الفاظ مذکور در دایره امور مطلق قرار گرفته اند که هیچ تخصیصی برای آنها وجود ندارد.