مقدمات بنیادین علم تفسیر صفحه 262

(حاشیه ای بر مباحث متن کتاب)

اشاره

[پژوهشی از مترجم]

حقیقت تأویل و تفسیر

کلمات در مکالمات و فرهنگ لغات، معانی و مفاهیمی دارند که اغلب برای اهل زبان و متناسب با رابطۀ افراد با ادبیات و فرهنگ زبان قابل فهم و ادراک هستند و معانی کلماتی که در محاوره ها کمتر بکار می رود نیز معمولا در فرهنگها و لغت نامه ها معنا شده و قابل دسترس می باشند.

اما همین کلمات رایج در محاوره ها، وقتی برای بیان مقاصد علمی، فلسفی و فنی پدیده های نو بکار برده می شوند معانی اصطلاحی جدیدی پیدا می کنند که با مفاهیم محاوره ای و معانی لغوی اختلاف پیدا می کنند، و لذا در وضع جدید درک و فهم معانی آنها، حتی برای اهل زبان و ادب و استفاده از فرهنگ لغات نیز مواجه با مشکلات فراوان خواهد شد.

برای رفع این قبیل مشکلات، اهل دانش و فن، فرهنگهای لغات و اصطلاحات مربوط به علوم و فنون را تنظیم و برای استفاده علاقمندان منتشر نموده اند که با مراجعه می توان تا حدودی به معانی اصطلاحی آنها آشنا شد، اما فهم نسبتا کامل مفاهیم اصطلاحات، بستگی تام و تمام دارد به آگاهی شخص از علم یا فنی که در آن غور و تحقیق می نماید.

همین گونه است قرآن؛ با وجودی که به زبان عرب نازل شده و برای آن زبان نیز فرهنگ لغات فراوان و حتی فرهنگ لغات قرآن مدوّن و در دسترس است اما مفاهیم واقعی بسیاری از کلمات و جملاتی که در قرآن بکار رفته است چه بسا که برای خود عرب زبانان لغت شناس هم قابل ادراک نباشد، مگر این که بکوشند تا با کمک تعاریفی که خود آیات داده اند مفهوم را تحصیل نمایند.

برای فهم معنی تأویل باید توجه نماییم که خداوند آن را برای چه مواردی بکار برده است تا در توضیحاتی که پیرامون مفاهیم قرآن می دهیم از راه صواب خارج نشویم.