مقدمات بنیادین علم تفسیر صفحه 298

در مورد دوم؛ اعتقاد به تحریف قرآن مانع از عمل براساس ظواهر قرآن و استناد به آنها نمی شود زیرا فرد مدّعی نسبت به این امر آگاهی دارد و معتقد است که به طور کلی در قرآن تحریف صورت گرفته است و در چنین حالتی استناد به آیه حفظ به وی ضرر و زیانی نمی رساند. هرچند که ظاهر آیه حفظ برای کسانی که نسبت به این امر آگاهی ندارند حجّت به شمار می آید. البته مورد یاد شده جزو حدسیّات معتبر محسوب می شود. ظاهر آیات برای افراد ناآگاه، برعکس افراد مطلع، حجّت شمرده می شود. نماز جمعه مبتنی بر خبر واحد برای افراد ناآگاه نسبت به بی اعتبار بودن خبر واحد واجب می شود. اما برای افراد آگاه، نماز جمعه مبتنی بر روایت غیر متواتر وجوب پیدا نمی کند. بنابراین نتیجه می گیریم که ظاهر آیه حفظ به فرض حجّت بودن برای افراد ناآگاه نسبت به تحریف قرآن دارای اعتبار است.

هرچند که چنین اعتقادی از مرز یک احتمال صرف فراتر نمی رود و در واقع با شک و تردید آمیخته شده است و نه یقین. پس نتیجه می گیریم که احتمال وقوع تحریف در قرآن حتی در مورد آیه حفظ مانع از استناد به آن نمی شود. پس به دلیل ثابت نشدن چنین احتمالی می توان به ظاهر قرآن استناد و براساس آنها حکم صادر نمود زیرا همان طور که متوجه شدیم قرآن به هیچ وجه تحریف نشده است و چنین امری مستلزم دور باطل نمی شود زیرا می دانیم که در صورت تحقق تحریف و ثابت شدن آن حجّت بودن ظواهر قرآن نیز از درجه اعتبار ساقط می شود. چرا که استدلال در صورت وجود شک و تردید معنا پیدا می کند. بدیهی است که شک و تردید، حجت بودن ظواهر قرآن را از درجه اعتبار ساقط نمی سازد مگر آنکه وقوع تحریف ثابت شود.

از موارد یادشده نتیجه می گیریم که کاملا می توان به آیه حفظ استناد نمود و در مقام اثبات به همه اشکالات مذکور نیز پاسخ داده شد.

***