مقدمات بنیادین علم تفسیر صفحه 302

گذشته و چه آینده به آن شباهت ندارد و به پایه آن نمی رسند. قرآن سخنی است که قائم به ذات خود می باشد و ماهیت و طبیعت آن منحصر به فرد است و از هر سخنی که با آن مقایسه شود برتر است.

به طور کلی تفسیر ذکر شده توسط مفسّرین عامّه و خاصّه با استدلال مذکور منافات دارد به همین دلیل نمی توان به چنین استدلالی تمسّک یافت.

پاسخ:

در آغاز بحث اصول تفسیر ثابت کردیم که ظواهر آیات، اوّلین اصل در تفسیر و درک حقایق قرآنی است و بی هیچ تردیدی تفسیر مبتنی بر آن است. مفسّرین، تفسیر را که مبتنی بر ظواهر قرآن نباشد غیر قابل اعتبار می دانند. و نیز همانطور که می دانیم ظاهر آیه وجود هرگونه امر باطلی در قرآن را نفی می کند که تحریف یکی از بارزترین نمودهای آن است و این مطلب با بیان مفسّرین منافاتی ندارد. مگر آن که گفتار معصوم علیه السّلام با ظاهر آیات منافات داشته باشد که احادیث معصومین علیهم السّلام نیز خود یکی از اصول اساسی تفسیر است. در اینجا روایات معصومین علیهم السّلام با ظاهر آیه هیچ منافاتی ندارد و نشان نمی دهد که آیه بر مضمون خاصی دلالت داشته باشد زیرا خود روایات از مضمون خاصی حکایت نمی کند.

اشکال چهارم:

اشاره

اگر بگوییم که باطل به هیچ یک از نسخه های قرآن راه ندارد در حقیقت خلاف واقع گفته ایم. زیرا به طور مثال همگی اتفاق نظر دارند که عثمان بن عفان قرآن های بی شماری و گفته شده چهل هزار قرآن را به آتش کشید. بعضی از مسلمانان و منافقین نیز مرتکب چنین کاری شدند. بنابراین نتیجه می گیریم که عدم راهیابی باطل تنها در مورد نسخه موجود در نزد اهل بیت علیهم السّلام صدق می کند.

پاسخ:

در پاسخ به اشکال اوّل پاسخ این سؤال نیز داده شد و نیازی به تکرار وجود ندارد.

***