مقدمات بنیادین علم تفسیر صفحه 312

بپذیریم که تحریف صورت گرفته است با توجه به این که نمی دانیم این تحریف در آیات احکام و یا سایر آیات بوده یا نه هیچ لطمه ای به حجیّت آیات احکام وارد نمی سازد. زیرا سایر آیات حجیّت ندارد. آگاهی کلی نسبت به وقوع خلل در ظواهر در صورتی مانع از حجیّت می شود که تمام آیات قرآن حجّت به شمار روند و در چنین حالتی همۀ قرآن از حجیّت ساقط می شود.»

پاسخ:

اساسا این مبحث خود قابل اشکال و بررسی است زیرا حجیّت تنها شامل آیات احکام نمی شود و چون دربردارنده مفهوم گسترده و شامل ابعاد متعدد و ویژگیهای زیادی است و تنها به آیات احکام منحصر نمی شود و فقط مشتمل بر احکام فرعی و قوانین عملی نیست. بنابراین نتیجه می گیریم که آگاهی اجمالی نسبت به وقوع تحریف نمی تواند مانعی بر سر راه مراجعه به ظواهر قرآن باشد.

اگر تحریف را بپذیریم باید احتمال دهیم که در هریک از آیات قرآن ممکن است قرینه ای یافت شود که بر عدم تحریف دلالت نماید و نمی توان به عدم وجود قرینه حکم داد زیرا قرینه یک اصل عقلایی و یکی از اصول سازوکار عقلا به شمار می رود. از سوی دیگر عامّه مردم همواره در گفت وشنودهای خود به دنبال یافتن قرینه هستند. علت مراجعه عقلا به قرینه این که آنها احتمال می دهند ممکن است گوینده از ذکر آن و یا شنونده از توجه و التفات نسبت به آن غفلت کرده باشد و یا ممکن است در اثر عوامل دیگری همچون تحریف، قرینه؛ مورد غفلت واقع شده باشد. به عنوان مثال همان گونه که برخی از بزرگان یادآور شده اند اگر نامه ای از پدر و یا دوست و یا شخصی که اطاعتش بر ما لازم است به دستمان رسد و طی آن به ما امر شده باشد که خانه ای بخریم ولی آن بخش از نامه که به خصوصیات منزل مورد نظر از قبیل مساحت، محله، قیمت و همسایگان اشاره کرده است از بین رفته باشد. آیا در این صورت می توانیم با توجه به عدم وجود قرینه هر خانه ای را خریداری نماییم و سپس بگوییم که به دستور عمل کرده ایم. هیچ فرد عاقلی نمی پذیرد که ما