مقدمات بنیادین علم تفسیر صفحه 334

می توان گفت که تمام مسلمانان نسبت به این موضوع اتفاق نظر دارند و اهل تسنن و تشیع احادیث بسیاری در این رابطه ذکر کرده اند.

«بخاری» در کتاب صحیح خود به نقل از ابو سعید خدری می گوید که رسول خدا صلّی اللّه علیه و آله و سلم فرمود: «شما مسلمانان گام به گام از همان راهی خواهید رفت که امتهای گذشته رفتند.» ما گفتیم ای رسول خدا صلّی اللّه علیه و آله و سلم آیا منظور شما یهود و نصارا است؟ پیامبر فرمود: «منظورم این است که. . .» ابو سعید، ابو هریره، ابن عمر، ابن عباس، خدیفه، ابن مسعود، سهل بن سعد، عمر بن عوف، شداد بن اوس، مستورد بن شداد و عمرو بن العاص با الفاظی نزدیک به هم و عباراتی مشابه این روایت را نقل نموده اند.

پاسخ:

اوّلا حصول این روایتها به حدّ تواتر به هیچ وجه مشخص نیست بلکه به نظر می رسد که روایاتی غیر متواتر است و هیچ فایده علمی و عملی دربر ندارد و به همین دلیل هیچ یک از آنها در کتب چهارگانه شیعه ذکر نشده است و هیچ یک از راویان، مدّعی متواتر بودن آنها نشده است. بلکه در نهایت گفته اند که روایتهای مذکور صحیح هستند.

شیخ صدوق در کتاب کمال الدین می گوید: این روایت که پیامبر فرمود: هرآنچه برای امتهای گذشته بوده برای این امت نیز خواهد بود روایت صحیحی است.

ثانیا: مضمون این روایات نشان می دهد که امت اسلامی تا روز قیامت به حوادث گذشتگان دچار خواهد شد بر همین اساس ممکن است بعضی از این حوادث در آینده برای امت مسلمان رخ دهد. این موضوع به هیچ وجه بیانگر تحریف قرآن نیست. بنابراین اینجا دلیل با مدّعا همخوانی ندارد. براساس ادّعا، قرآن در صدر اسلام در دوران حکمرانی سه خلیفه اول تحریف شده است در حالی که دلیل ارائه شده نشان می دهد که این امر ممکن است تا روز قیامت تحقق یابد. اگر تحریف در صدر اسلام صورت پذیرفته باشد لازمه آن این است که مانند