مقدمات بنیادین علم تفسیر صفحه 336

نصارا هستند این اشکال باز هم به قوت خود باقی است. زیرا بسیاری از مواردی که در مورد یهود و نصارا یادآور شدیم در مورد ما تحقق نیافته و یا اصلا تحقق نخواهد نیافت.

با توجه به موارد یاد شده باید معنی دیگری برای این روایت بیابیم و تحریف قرآن را این گونه تفسیر نمود که امت مسلمان به احکام، حدود و قوانین قرآن عمل نمی کند. این خود یک نوع تحریف به شمار می رود. براساس روایات متواتر؛ مسیحیان به 72 گروه و یهود به 71 گروه تقسیم شدند و امت مسلمان نیز به 73 دسته و گروه تقسیم شده اند و هریک از آنها قرآن را براساس دیدگاه، اعتقاد، استنباط و اجتهاد خود تفسیر کردند. این امر نیز به نوبه خود یک نوع تحریف محسوب می شود. علامه مجلسی قدّس سرّه با استناد به روایت شیخ صدوق مبنی بر متفرق شدن امت مسلمان پس از پیامبر به 73 گروه این مطلب را تأیید می کند.

ابن ایثر در کتاب «جامع الاصول» خود به نقل از کتاب ترمذی به نقل از عمرو بن العاص می گوید: هنگامی که پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و سلم عازم جنگ حنین بود از درختی متعلق به مشرکین عبور نمود که مشرکان بر آن اسلحه خویش را آویزان می ساختند و از آن به عنوان «ذات انواط» نام می بردند. اصحاب به رسول خدا صلّی اللّه علیه و آله و سلم گفتند برای ما نیز مانند آنان «ذات انواط» قرار بده. رسول خدا صلّی اللّه علیه و آله و سلم فرمود: سبحان الله این همان چیزی است که قوم موسی گفتند آنان گفتند که برای ما خدایی مانند آنها قرار بده. به خدایی که جانم در دست قدرت اوست شما به همان راه گذشتگان خواهید رفت.

این داستان نشان می دهد که منظور پیامبر از روایت مذکور این است که مشابه حوادث گذشتگان برای امت مسلمان نیز رخ خواهد داد و نه این که درست همان حوادث بار دیگر به وقوع می پیوندد.

در اصول کافی به نقل از زراره روایت شده که امام باقر علیه السّلام در ارتباط با آیه «لَتَرْکَبُنَّ طَبَقاً عَنْ طَبَقٍ» فرمود: ای زراره آیا مسلمانان پس از مرگ پیامبر از ابو بکر، عمر و عثمان پیروی نکردند. تعدادی از پژوهشگران در همین رابطه گفته اند گمراهی مسلمانان پس از پیامبر شبیه گمراهی امتهای پیشین بوده که با وجود جانشین بر حق، از گوساله و سامری و امثال اینها پیروی کردند.

***