مقدمات بنیادین علم تفسیر صفحه 392

(گروه پنجم)

اشاره

روایاتی که با بیان تعابیر مختلف و مضامین متعدد بر وجود نقصان در قرآن دلالت دارند. بعضی از آنها حکایت از آن دارند که تعداد آیات قرآن بیش از رقم فعلی است و برخی دیگر حاکی از آن است که تعداد آیات فلان سوره از تعداد فعلی بیشتر بوده است. و بخش سوم بیانگر آن است که کلمه فلان از فلان آیه و یا آیه فلان از فلان سوره در موارد بسیاری و جاهای متعددی حذف شده است.

در بخش اوّل «کافی» به نقل از محمد بن یحیی از احمد بن محمد از علی بن حکم از هشام بن سالم از امام صادق علیه السّلام روایت کرده که فرمود: قرآنی که جبرئیل بر پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و سلم فرو فرستاد شامل هفده هزار آیه بود.

در بخش دوم: «سیوطی» در اتقان به نقل از ابی عبید روایت کرده که گفت: ابن ابی مریم از ابی لهیعه از ابی الاسود از عروه بن زبیر از عایشه روایت کرده که گفت: سوره احزاب در زمان پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و سلم دویست آیه بود ولی وقتی عثمان آن را نوشت فقط همین تعداد کنونی ثبت و ضبط گردید.

ابو علی فارسی در کتاب «الحجه» به نقل از شیخ طبرسی در مجمع البیان از زر بن جیش از ابیّ بن کعب روایت کرده که از وی پرسید سوره احزاب را در چند آیه تلاوت می کنید؟ او پاسخ داد هفتاد و اندی آیه. ابّی گفت: ولی در زمان پیامبر این سوره از بقره طولانی تر بوده است.

در بخش سوم: «کلینی» از علی بن ابراهیم از پدرش از علی ابن اسباط از علی بن