مقدمات بنیادین علم تفسیر صفحه 429

«کهیعص» را که هنوز هم رمز و معنای آن بر قرآن پژوهان و مفسّران و اسلام شناسان مسلمان و غیر مسلمان کشف نشده است و نظریۀ مقبولی در توجیه آنها عرضه نگردیده است، عینا کتابت کرده اند؛ و هیچ گونه اصلاح قیاسی و اجتهاد و تصرّفی را روا نداشته اند. چنان که بعدها بعضی از فقهای بزرگ از جمله مالک و احمد بن حنبل حفظ رسم یعنی رسم الخط عثمانی را واجب دانسته اند. (برای تفصیل در این باره ر. ک. مناهل العرفان، زرقانی، ج 1/372-373) و این اهتمام والا و حفظ غرایب و سهوها یا اغلاط املایی، به بهترین وجه حاکی از صحت جمع و تدوین و مصونیت قرآن از هرگونه تغییر خودسرانه و افزایش و کاهش است. (برای تفصیل و مشاهدۀ فهرستی از 118 فقره از غرایب املایی در رسم عثمانی ر. ک. التمهید، محمدهادی معرفت،315-348؛ حقائق هامه، سید جعفر مرتضی عاملی،189-221) .

آراء و نظرات بزرگان شیعه در تحریف ناپذیرفتن قرآن

چون این مبحث طویل الذیل است و نقل آراء بزرگان شیعه از قرن سوم و چهارم تا امروز در گنجایش این مقوله نیست، فقط به نام و منبع قول بعضی از بزرگان اشاره می شود و در پایان چند فتوا و نظر از مجتهدان بزرگ معاصر که ممکن است کمتر در مقالات و کتب دیگر مطرح شده باشد، عرضه می گردد.1) نخستین قول صریح در باب مصونیت قرآن از تحریف از شیخ صدوق (م 381 ق) است (الاعتقادات، الباب الثالث و الثلاثون) .2) شیخ مفید (م 413) (در اوایل المقالات، ص 95-93) .3) شریف مرتضی علم الهدی (م 436 ق) (که یکی از جامعترین و متین ترین بیانات را در این زمینه دارد، در مسائل طرابلسیات اولی، که تماما در مقدمۀ مجمع البیان طبرسی،1/15 نقل شده است.)4) شیخ طوسی (م 460 ق) (در تبیان،1/3) .5) شیخ طبرسی (م 548 ق) (در مجمع البیان، 1/15، الفن الخامس) .6) سید بن طاووس (م 664 ق) (در سعد السعود،144،192،267) .7) علامۀ حلّی (م 726 ق) (در اجوبه المسائل المهناویه منقول در صیانه القرآن، ص 47؛ التحقیق؛ ص 15) . 8) محقق اردبیلی (م 993 ق) (در مجمع الفائده و البرهان،2/218) .9) قاضی نور اللّه شوشتری (م 1019 ق) (در مصائب النواصب، در مبحث امامت) (نقل در آلاء الرحمن، ص 25؛ صیانه القرآن، ص 59) . 10) شیخ بهایی (م 1031 ق) (نقل در آلاء الرحمن،1/26؛ صیانه القرآن، ص 50) .11) ملا محسن فیض کاشانی (م 1090 ق) (در تفسیر صافی،1/33-34، المقدمه السادسه. الوافی،2/273-274) . 12) شیخ حرّ عاملی (م 1104 ق) (در الفصول المهمّه، ص 166) .13) شیخ جعفر کاشف الغطاء (م 1228 ق) (در کشف الغطاء، «کتاب القرآن» از کتاب الصلاه، مبحث هفتم و هشتم، ص 298-299) .