مقدمات بنیادین علم تفسیر صفحه 454

ملک فؤاد اول تعیین کرده بود، منتشر گردید. این مصحف بر وفق روایت حفص از قرائت عاصم تدوین شده بود و عالم اسلامی، استقبال شایانی از آن کرد» . (مباحث فی علوم القرآن، ص 100) مصحف قاهره، مبنای کتابت خوشنویس نامدار سوری، عثمان طه قرار گرفته و مصحف خوش نوشتۀ او در قطعهای مختلف به تیراژ وسیع در سوریه انتشار یافته، و سپس چند سال پیش (سالهای اولیۀ آغاز قرن پانزدهم هجری) مجمع ملک فهد، خاص طبع مصحف در مدینه، با تعیین گروهی از خبرگان قرآن شناس و تدقیقات علمی و فنی بسیار، همان مصحف کتابت عثمان طه را که در واقع مصحف قاهره است، با بهترین امکانات فنی و چاپ امروز، به زیباترین وجهی به طبع رسانده است و سالانه بیش از 2 میلیون نسخه از آن را تجدید طبع کرده به حجاج و نهادهای دینی سراسر جهان اهدا می کند. به این ترتیب این مصحف که بر مبنای رسم الخط عثمانی کتابت شده است، و خوشبختانه قرائت آن (حفص از عاصم) مورد قبول و استناد شیعۀ امامیه هم هست، در جهان اسلام و سراسر جهان قبول عام و خاص یافته است و می توان آن را مصحف رسمی جهان اسلام تلقی کرد. و این امر در ائتلاف بین فریقین اثری بسزا دارد.

25) منابع قرآن پژوهشی:

در سراسر این تحقیق قرآن پژوهانه، در هر بحث و بخش فرعی، به منابع مهم و متون آن زمینه، اشاره کرده ایم، در اینجا به بعضی از منابع و مراجع کلی قرآن پژوهی اشاره می شود:

الف) «فرهنگهای قرآن» : چنان که اشاره شد اغلب لغت نامه های عربی، از لسان العرب و پیش از آن گرفته تا المعجم الوسیط و پس از آن، همه دارای شواهدی از مفردات و ترکیبات قرآنی هستند. علاوه براین منابع عمومی، فرهنگهای خاص واژگان قرآن مجید هم از همان صدر اوّل، تدوین شده است. قدیمترین واژه نامۀ قرآن، مسائل نافع بن ازرق (یعنی سؤالات لغوی نافع از ابن عباس است) که تماما در اتقان سیوطی آمده است. (متن اصلی، ج 2/67- 105) . روایت دیگری از این لغات همان است که تحت عنوان معجم غریب القرآن، مستخرج از صحیح بخاری، به طبع رسیده است، و کمابیش همان واژگان را از طریق ابن ابی طلحه از ابن عباس، روایت می کند. واژه نامه های قدیمی دیگر قرآن عبارتند از: مجاز القرآن، ابو عبید معمر بن مثنی (م 210 ق) (که در واقع کمی فراتر از واژه نامه است و ترکیبات و عبارات دشوار و مجازی را هم شرح می دهد) ؛ تأویل مشکل القرآن، و تفسیر غریب القرآن، هر دو، اثر ابن قتیبه (م 276 ق) . سپس به مفردات راغب اصفهانی (م 401 ق) می رسیم که نام کامل یا امروزین آن،