مقدمات بنیادین علم تفسیر صفحه 474

ضرورت بازنگری بیشتر در تفسیر قرآن

اشاره

علی مثبت (فاضل همدانی) قرآن، کتاب هدایت و راهنمای انسانها که در واقعیت و معارف آن هیچگونه ریب و تردیدی نیست (1).

ابتکار و هنر قرآن در این است که عقل، دل و وجدان انسانها را مورد خطاب قرار داده است و در کنار توجه دادن به اندیشه سالم و الهامات قلبی انسان، از یک منبع لایزال ناشناخته ای چون وحی و ارتباط مستقیم پیامبر (صلی الله علیه و آله) با خدا، کمک گرفته است و به این شناخت آسمانی، اطمینان داده است (2)

طبیعی است این مسیر برای پویندگان راه حق در دستیابی به خودشناسی و رشد، مناسب ترین راههاست، که اگر خوب، روشن و تبیین شود، در دنیای پیچیده تکنولوژی و ماشینی و در فضای سیاست های خانمان برانداز برخی از دولتهای ظالم که چهره زندگی واقعی را تغییر داده و آرامش و امنیت را از انسان گرفته و ابزارگونه، به او می نگرند، سیل مشتاقان بیشتری به سوی قرآن مجید جذب شوند.

لکن برخی از ترجمه ها، تحلیل ها و تفسیرهای سنگین و نامأنوس آیات قرآن که معمولا در قلمرو جمعی محدود که به اصطلاح، آشنائی بیشتر به ادبیات و فرهنگ قرآنی دارند قرار گرفته، جامعۀ ما را بگونه ای شکل داده که چندان کسی جرئت و توانمندی آنرا ندارد تا در فضای لایتناهی معارف قرآنی، غور کند و از خود با استفاده از منابع دیگر مورد قبول چون سنّت معصومین علیهم السلام، برداشت های تازه ای ارائه دهد.

از دگر سو، مشاهده دوگانگی و تفاوت در گفتار و رفتار بعضی از پیشکسوتان دین، جامعه، به ویژه نسل جوان را در یک نوع تردید و ناباوری قرار داده است که در کنار تهاجم فرهنگی غرب به جامعۀ اسلامی و سرگرمیهای متراکم هنری، ورزشی، درسی، سیاسی و دغدغه های ویرانگر اقتصادی، ساعت های فراغت را به صورتی درآورده که جوانان کمتر فرصت می یابند تا درباره مفاهیم قرآنی فکر کنند، و اگر احیانا ترجمه و تفسیری هم از قرآن مجید در رسانه ها پخش شود بصورت محدود بوده و چندان همخوانی با خواسته های اجتماعی جوانان ندارد که قهرا مخاطب کمتری دارد.