مقدمات بنیادین علم تفسیر صفحه 475

کتابهای تفسیری هم که از قرآن چاپ می شود یا بقدری پرحجم و گران قیمت است که در دسترس همه قرار نمی گیرد و یا عبارت ها به صورتی سنتی و قدیمی است که برای توده های مردمی، همه جا قابل درک نیست. حال در مقام عمل، چقدر به قرآن توجه شده خود بحث جداگانه ای دارد که بایستی در مجموع این آیه قرآن را قرائت کرد که:

وَ قالَ اَلرَّسُولُ یا رَبِّ إِنَّ قَوْمِی اِتَّخَذُوا هذَا اَلْقُرْآنَ مَهْجُوراً (1)

البته همه می دانیم که فهم عمیق و برخورداری عملی و علمی آیات قرآنی و دست یابی به معارف بالای آن، بیشتر در انحصار انسانهائی است که در مرحلۀ عالی از یقین و معرفت اند. که فرمود: هذا بَصائِرُ لِلنّاسِ وَ هُدیً وَ رَحْمَهٌ لِقَوْمٍ یُوقِنُونَ (2)لکن در صدر همین آیه، عبارت زیبای بصائر للناس هم آمده است که این دیگر بیشتر، توده های مردمی را فرامی گیرد.

حال چگونه باید زمینه های بصیرت پذیری را در جامعه ایجاد کرد و از چه عوامل و مؤلفه هائی می توان کمک گرفت تا انسانها بیشتر به تفکر و چالش درآیند.

یا أَیُّهَا اَلنّاسُ قَدْ جاءَتْکُمْ مَوْعِظَهٌ مِنْ رَبِّکُمْ وَ شِفاءٌ لِما فِی اَلصُّدُورِ وَ هُدیً وَ رَحْمَهٌ لِلْمُؤْمِنِینَ (3)

باید بررسی کرد. با این همه بشارتها و تأکیدی که قرآن بر بودن موعظه و هدایت و رحمه از طرف خدا و شفاء و درمان انواع بیماریهای روحی، آنهم بصورت خطاب برای عموم مردم دارد چه تمهیداتی گسترده برای پذیرش این همه برکات و رهنمودهای قرآنی در جامعۀ اسلامی شکل گرفته است و چه انگیزه هائی در مردم برای یادگیری و عمل به قرآن ایجاد شده است؟

آنجا که امیر المؤمنین علی علیه السلام بهره گیری از قرآن را یک نوع زندگی جدید و بهار دل می داند و از آن به عنوان زیباترین و بهترین سخن ها یاد می کند (4).

باید پرسید نوع برداشت و تلقی مردم تاکنون از خواندن و تدبر در قرآن این چنین بوده است؟ اگر غیر ازین بوده باید علل این بی توجهی را بررسی کرد.

آیا وقتی قرآن به عنوان تبیین کنندۀ همۀ مسائل باشد و رحمت و بشارت برای همۀ مسلمانان، باید دید که مربیان دلسوز و کارآمد، چند درصد از مردم کنجکاو و علاقمند به تحقیق را به این چشمه های جوشان هدایت کرده اند.

آیا مسلمانان متمکّن برای زمینه سازی بیشتر فضای فرهنگی جامعه و آشنائی نسل جوان به تحلیل ها و تبیین های قرآنی، چقدر سرمایه گذاری کرده اند؟

1- 1) -سوره فرقان آیه 30.
2- 2) -سوره جاثیه آیه 20.
3- 3) -سوره نحل 89
4- 4) -قال علی علیه السلام: تعلّموا القرآن فانّه احسن الحدیث و تفقّهوا فیه فانّه ربیع القلوب نهج البلاغه خطبه 110