- سخن مجمع 1
- مقدّمه 4
- پیشگفتار 12
- نکتۀ اوّل: علاقۀ شدید امّت اسلام به قرآن 15
- اشاره 15
- بخش اول: دلایل حفظ قرآن از تحریف 15
- نکتۀ دوّم: تقدیر الهی در حفظ قرآن و صیانت آن از تحریف 17
- اشکال اوّل 20
- اشاره 20
- سه اشکال 20
- اشکال دوّم 22
- اشکال سوّم 23
- اشاره 23
- الف: تشویق به تلاوت و حفظ قرآن 23
- نکتۀ سوم: اقدامات رسول اکرم (علیهما السلام) برای مصونیّت قرآن از تحریف 23
- ب: تدوین قرآن 27
- ج: جمع کردن قرآن 28
- روایاتی چند پیرامون جمع شدن قرآن در عصر پیامبر (علیهما السلام) 29
- اشاره 36
- نکتۀ چهارم: تأکید سنّت نبوی بر سلامت قرآن از تحریف 36
- پنجم: دقّت و مواظبت مسلمانان در حفظ قرآن کریم 38
- نکتۀ اوّل: معنای لغوی و اصطلاحی تحریف 41
- معنای لغوی تحریف 41
- بخش دوّم: افسانۀ تحریف در قرآن 41
- اشاره 41
- معنای اصطلاحی تحریف 42
- نکتۀ دوّم: تصریحات علمای اسلام بر سلامتی قرآن از تحریف 45
- نکتۀ سوّم: نفی تحریف در مذاهب دیگر 60
- نکتۀ چهارم: بررسی نمونه هایی از روایات تحریف در کتابهای اهل سنّت و جواب آنها 70
- اشاره 70
- اشاره 70
- دسته اوّل: 70
- 1 - سورۀ احزاب معادل سورۀ بقره بوده است! 71
- الف: آیات و سوره ها 71
- 2 - لو کان لابن آدم و ادیان... 72
- 3 - دو سورۀ خلع و حفد 73
- 4 - آیۀ رجم 74
- ب: نسخ و نسخ تلاوت 76
- 5 - آیۀ جهاد 76
- دسته دوّم: روایات دالّ بر خطا، لحن و تغییر 83
- اشاره 92
- طایفۀ اوّل: روایاتی که در آنها لفظ «تحریف» آمده است 92
- پنجم: روایات موجود در کتابهای امامیّه: 92
- طایفۀ دوّم: روایاتی که دلالت می کند بر این که در بعضی از آیات قرآن، اسامی ائمّه (علیهم السلام) بوده و حذف شده است 94
- طایفۀ سوّم: روایاتی که توهّم وقوع تحریف در قرآن را ایجاد می کنند 99
- ششم: تصریحات ائمۀ اطهار (علیهم السلام) و تشویق آنان به ارتباط با قرآن موجود 103
- اشاره 115
- هفتم: چه کسانی در پشت سر جریان شیوع دهندۀ شبهۀ تحریف قرار دارند؟ 115
- 1 - دشمنان خارجی 116
- 2 - وهّابیّت 120
- هشتم: خلاصه ای از دیدگاه اسلام دربارۀ قرآن کریم 122
- اشاره 123
- اوّل: به کارگیری نصوص قرآن برای اهداف سیاسی 123
- نهم: موضع اهل بیت (علیهم السلام) در قبال قرآن در طول تاریخ 123
- دوّم: استفاده از نصوص قرآنی برای تأیید فرقه ها و گرایشات مذهبی، کلامی و فلسفی! 126
- اشاره 128
- 1 - عقیدۀ تجسیم و تشبیه 128
- سوّم: جمود در تعامل با معانی حرفی الفاظ قرآن کریم 128
- 3 - اعتقاد به ارتکاب معاصی و گناهان توسّط پیامبران (علیهما السلام) 129
- چهارم: تأویلات باطنی فاسد 131
- پنجم: تفسیر به رأی قرآن 133
- ششم: اعتماد بر روایات اسرائیلی در تفسیر قرآن! 135
- اشاره 136
- هفتم: متأثّر شدن تفسیرها از منقولات یهودی 136
- 1 - کعب الأحبار 138
- 2 - تمیم بن اوس دارمی 139
- نمونه هایی از اسرائیلیّات در تفسیرهای مسلمانان 140
- 3 - وهب بن منبّه 140
- چکیدۀ بحث 142
هشتم: خلاصه ای از دیدگاه اسلام دربارۀ قرآن کریم
برای این که از مصادیق این آیه نشویم که می فرماید:
قُلْ هَلْ نُنَبِّئُکُمْ بِالْأَخْسَرِینَ أَعْمَالًا * الَّذِینَ ضَلَّ سَعْیُهُمْ فِی الْحَیَاهِ الدُّنْیَا وَهُمْ یَحْسَبُونَ أَنَّهُمْ یُحْسِنُونَ صُنْعًا.(1)
«بگو: آیا به شما خبر ندهم که زیانکارترین افراد چه کسانی هستند؟ آنان کسانی هستند که سعی و تلاش آنان در زندگی دنیایی، به گمراهی و انحراف کشیده شده است، ولی گمان می کنند که کار خوب و درستی انجام می دهند!!».
آری، برای رسیدن به واقعیّت و حقیقت مسأله و در پرتو روایات و گفته هایی که گذشت، باید بر یک حقیقتی که مشترک میان تمام فرقه هاست و شک و تردیدی در آن وجود ندارد، توافق کنیم و آن این که تمام مسلمانان اتّفاق نظر دارند که این قرآن موجود، در معرض تغییر، تبدیل و کم و زیاد شدن واقع نشده است و همان قرآنی است که بر رسول خدا (علیهما السلام) نازل گشته است.
اگرچه در منابع روایی، هر دو فرقه، روایتهایی وجود دارد که ظاهر آنها تحریف قرآن را می رساند، امّا نمی توان با استناد به این احادیث ادّعا کرد که در قرآن نیز تحریفی همانند آنچه در انجیل و تورات واقع شده صورت پذیرفته است و بر فرض که افرادی از هر
1- (1) - کهف (18):104-103.